Trao đổi với PV Tiền Phong, ô ng Nguyễn Huy Hoạch - chuyên gia Hiệp hội Năng lượng Việt Nam - cho rằng khả năng giảm giá điện hiện nay là rất thấp, thậm chí áp lực tăng giá vẫn đang hiện hữu do chi phí đầu vào của hệ thống điện tiếp tục ở mức cao.
Theo ông Hoạch, cơ cấu nguồn điện thời gian qua không còn thuận lợi như nhiều năm trước. Trong các tháng gần đây, nhiệt điện than liên tục chiếm trên 50% sản lượng huy động của hệ thống, trong khi thủy điện - nguồn điện có giá thành thấp nhất chỉ dao động khoảng 18-20%, thời điểm cao nhất cũng chỉ khoảng 26%.
"Khi tỷ trọng nguồn điện giá rẻ giảm xuống, hệ thống buộc phải huy động nhiều nguồn điện có chi phí cao hơn, kéo theo giá thành sản xuất điện tăng lên", ông Hoạch nói.
Theo vị chuyên gia, giá điện phụ thuộc rất lớn vào điều kiện thủy văn. Nếu lượng nước về hồ thấp, ngành điện sẽ phải tăng huy động nhiệt điện than, tua-bin khí và các nguồn điện có giá thành cao hơn để bảo đảm cung ứng điện.
"Trong bối cảnh tình hình Trung Đông tiếp tục diễn biến phức tạp, giá than và giá khí trên thị trường thế giới đều đứng trước nguy cơ tăng trở lại. Vì vậy, rất khó kỳ vọng giá điện có thể giảm trong ngắn hạn, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu điện của Việt Nam đang tăng rất nhanh, phụ tải liên tục lập kỷ lục mới trong mùa nắng nóng”, ông Hoạch cho hay.
Thực tế, việc điều chỉnh giá điện hiện nay không căn cứ vào việc EVN lãi hay lỗ mà được thực hiện theo cơ chế quy định tại Nghị định 72 của Chính phủ về điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân.
Theo quy định, khi giá bán lẻ điện bình quân tính toán giảm từ 1% trở lên so với mức hiện hành, EVN có trách nhiệm điều chỉnh giảm tương ứng và báo cáo Bộ Công Thương để kiểm tra, giám sát. Trường hợp EVN không thực hiện giảm giá dù đủ điều kiện, Bộ Công Thương có quyền yêu cầu doanh nghiệp điều chỉnh và EVN phải thực hiện trong vòng 5 ngày.
Theo các chuyên gia, hiện chi phí đầu vào đang tăng cao do tác động của xung đột quân sự ở Trung Đông nên trong ngắn hạn giá điện khó có thể giảm.
Ở chiều ngược lại, giá điện được xem xét tăng khi giá bán lẻ điện bình quân cần điều chỉnh tăng từ 3% trở lên. Trong đó, EVN được quyết định mức tăng từ 3% đến dưới 5%; Bộ Công Thương quyết định đối với mức tăng từ 5% đến dưới 10%; còn trường hợp tăng từ 10% trở lên phải báo cáo Thủ tướng xem xét, cho ý kiến.
Nghị định 72 cũng quy định thời gian tối thiểu giữa hai lần điều chỉnh giá điện là 3 tháng. Với lần điều chỉnh gần nhất diễn ra ngày 10/5/2026, về nguyên tắc, giá điện hoàn toàn có thể được xem xét điều chỉnh trong thời gian tới nếu các yếu tố đầu vào làm cho giá bán lẻ điện bình quân giảm từ 1% hoặc tăng từ 3% trở lên.
Theo số liệu từ Cục Điện lực, Bộ Công Thương mới công bố trong quý 1, giá mua điện bình quân của EVN từ các nhà máy điện có công suất trên 30 MW và nguồn điện nhập khẩu trong tháng 3/2026 đạt 1.907,65 đồng/kWh, tăng khoảng 1,05% so với tháng trước.
Đáng chú ý, nếu so với cuối năm 2025, chi phí mua điện của EVN đã tăng rất mạnh. Tháng 11/2025, giá mua điện bình quân mới ở mức 954,89 đồng/kWh, tức chỉ bằng khoảng một nửa so với hiện nay.
Không chỉ chi phí mua điện tăng, nhiều loại nhiên liệu đầu vào phục vụ phát điện vẫn duy trì ở mức cao. Theo công bố của Bộ Công Thương, giá than cung cấp cho sản xuất điện hiện dao động từ khoảng 1,8-2,8 triệu đồng/tấn tùy chủng loại. Giá khí cho phát điện tại khu vực Cà Mau dao động từ 7,9-13,1 USD/MMBTU, trong khi giá dầu DO tại ngày 26/3 ở mức 35.440 đồng/lít.
Theo giới chuyên gia, lợi nhuận cao của EVN trong năm 2025 chủ yếu phản ánh sự cải thiện kết quả kinh doanh sau giai đoạn thua lỗ kéo dài, nhờ doanh thu tăng mạnh, cơ cấu nguồn điện thuận lợi hơn năm 2023 và các lần điều chỉnh giá điện trước đó. Điều này không đồng nghĩa chi phí sản xuất điện hiện nay đang giảm.
