Luật Thủ đô mở ra tư duy quản trị mới
Hội nghị được tổ chức nhằm góp phần giúp người dân hiểu rõ hơn những điểm mới của Luật Thủ đô, nâng cao nhận thức pháp luật, phát huy vai trò hòa giải ở cơ sở, đồng thời tạo sự đồng thuận trong quá trình xây dựng Thủ đô "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc".
Dự hội nghị có ông Đào Bá Sơn - Chủ tịch Hội Luật gia TP Hà Nội; ông Nguyễn Văn Hà - Phó Chủ tịch Hội Luật gia TP Hà Nội, báo cáo viên tại hội nghị; bà Ngô Minh Hồng - Phó Chủ tịch UBND phường Phương Liệt; ông Phạm Văn Thành - Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường cùng đông đảo người dân địa phương.
Hội nghị thu hút sự quan tâm của đông đảo người dân phương Phương Liệt (Hà Nội).
Phát biểu tại hội nghị, ông Nguyễn Văn Hà cho biết Luật Thủ đô năm 2024 được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 28/6/2024 gồm 7 chương, 54 điều, với nhiều điểm mới quan trọng so với Luật Thủ đô năm 2012. Theo ông, luật thể hiện bước chuyển mạnh mẽ về tư duy thể chế, từ "thực thi chính sách" sang "thiết kế chính sách", trao cho Hà Nội nhiều cơ chế đặc thù để phát triển nhanh và bền vững.
Một trong những định hướng cốt lõi của luật là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tinh gọn bộ máy, nâng cao tính chủ động của chính quyền các cấp; đồng thời xây dựng cơ chế thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao và huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội cho phát triển Thủ đô.
Ông Hà nhấn mạnh, Luật Thủ đô không chỉ hướng tới mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội mà còn đặc biệt coi trọng việc giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa Thăng Long - Hà Nội, xây dựng Thủ đô theo định hướng "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc".
Ông Nguyễn Văn Hà - Phó Chủ tịch Hội Luật gia Tp.Hà Nội.
Báo cáo viên cũng phân tích nhiều vấn đề thực tiễn mà Hà Nội đang đối mặt như: Ùn tắc giao thông, quá tải hạ tầng, ô nhiễm môi trường, chuyển đổi số và phát triển đô thị bền vững. Theo ông, quá trình cải tạo hệ thống hạ tầng, cống ngầm, giao thông trên địa bàn thành phố thời gian qua tuy gây áp lực tạm thời cho người dân nhưng là yêu cầu bắt buộc để giải quyết tình trạng úng ngập và đáp ứng tốc độ phát triển của một siêu đô thị.
Ông cho rằng ô nhiễm môi trường, đặc biệt là ô nhiễm không khí tại Hà Nội, đang đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới phương thức quản trị đô thị. "Không thể nói đến hạnh phúc nếu người dân phải sống trong môi trường ô nhiễm", ông Hà nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, cơ chế tài chính và khả năng huy động nguồn lực xã hội cho các dự án trọng điểm vẫn còn hạn chế. Theo ông Nguyễn Văn Hà, Hà Nội cần những cơ chế đặc thù để khai thác hiệu quả nguồn lực xã hội, tạo thêm dư địa phát triển hạ tầng và dịch vụ công.
Hướng tới đô thị xanh, thông minh và thành phố toàn cầu
Theo ông Hà, việc sửa đổi, hoàn thiện Luật Thủ đô xuất phát từ yêu cầu thực tiễn của quá trình phát triển đô thị hiện nay. Từ đó, dự thảo Luật Thủ đô mới đặt ra 4 mục tiêu lớn.
Thứ nhất, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tinh gọn bộ máy, nâng cao tính chủ động và trách nhiệm của chính quyền các cấp. Thứ hai, chuyển vai trò của Hà Nội từ "thực thi chính sách" sang "thiết kế chính sách", giúp thành phố chủ động hơn trong quản lý và phát triển đô thị.
Thứ ba, xây dựng cơ chế quản trị linh hoạt, trong đó luật chỉ quy định các vấn đề mang tính khung, còn thành phố chủ động ban hành các cơ chế cụ thể phù hợp với thực tiễn. Thứ tư, hình thành không gian pháp lý đột phá cho đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế, hướng tới xây dựng Hà Nội trở thành "thành phố toàn cầu".
Người dân tập trung lắng nghe tuyên truyền.
Ông Hà cho biết Luật Thủ đô cũng đặt ra lộ trình phát triển dài hạn cho Hà Nội. Theo đó, đến năm 2035, Hà Nội phấn đấu trở thành đô thị xanh, thông minh, có năng lực cạnh tranh cao; đến năm 2045 trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo của khu vực; và đến năm 2065 hướng tới mục tiêu trở thành thành phố toàn cầu với chỉ số hạnh phúc của người dân ở nhóm dẫn đầu.
Để đạt được mục tiêu đó, luật xác định 5 nhóm đột phá chiến lược gồm: Phân quyền mạnh mẽ; lấy khoa học công nghệ làm động lực phát triển; xây dựng cơ chế tài chính đặc thù; phát triển đô thị bền vững; đồng thời bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa Thủ đô.
Theo ông Hà, bản sắc văn hóa chính là yếu tố cốt lõi tạo nên vị thế và sức sống của Thủ đô. Việc phát triển Hà Nội không chỉ nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà còn phải giữ gìn được cốt cách, nét thanh lịch và văn hóa người Hà Nội.
Dẫn lại phát biểu của cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc năm 2021: "Dân tộc còn thì văn hóa còn, dân tộc mất thì văn hóa mất", ông Hà nhấn mạnh văn hóa là nền tảng để dân tộc trường tồn và cũng là động lực quan trọng cho sự phát triển bền vững của Thủ đô.
Ông Nguyễn Văn Hà truyền tải những quy định của Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013, nhấn mạnh vai trò lưu ý với hòa giải viên trong việc giải quyết mâu thuẫn, tranh chấp ngay từ cơ sở.
Đáng chú ý, dự thảo Luật Thủ đô mới đề xuất mở rộng quyền tự chủ của Hà Nội trong việc lựa chọn, áp dụng các cơ chế pháp luật phù hợp với thực tiễn địa phương. Trong một số trường hợp, Hội đồng nhân dân Tp.Hà Nội có thể quyết định áp dụng cơ chế phù hợp hơn thay vì áp dụng máy móc các quy định chung.
Bên cạnh đó, Hà Nội cũng được đề xuất trao quyền điều chỉnh một số thủ tục hành chính để phù hợp với điều kiện thực tiễn, nhưng phải bảo đảm nguyên tắc "không thêm thủ tục, không tăng thời gian giải quyết", tạo thuận lợi tối đa cho người dân và doanh nghiệp.
Luật cũng cho phép Hà Nội thí điểm một số chính sách mới trong các lĩnh vực như tổ chức bộ máy, khoa học công nghệ, chuyển đổi số, giáo dục, y tế và văn hóa. Tuy nhiên, việc thí điểm phải bảo đảm không trái Hiến pháp, không ảnh hưởng đến quyền con người, quyền công dân, lợi ích quốc gia, quốc phòng - an ninh và trật tự xã hội.
Ông Hà cho rằng, đây là bước đi quan trọng nhằm tạo dư địa cho Hà Nội đổi mới tư duy quản trị, chủ động tìm kiếm các mô hình phát triển phù hợp, qua đó tạo động lực lan tỏa cho cả nước trong giai đoạn phát triển mới.
Bên cạnh nội dung về Luật Thủ đô, hội nghị cũng tuyên truyền các quy định của Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013, nhấn mạnh vai trò của hòa giải viên trong việc giải quyết mâu thuẫn, tranh chấp ngay từ cơ sở; góp phần giữ gìn đoàn kết cộng đồng, hạn chế phát sinh khiếu kiện và bảo đảm ổn định xã hội.
Thông qua hội nghị, Ban tổ chức mong muốn người dân hiểu rõ hơn các chủ trương, chính sách mới của Đảng và Nhà nước; từ đó nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, phát huy trách nhiệm công dân, chung tay xây dựng Thủ đô ngày càng văn minh, hiện đại và phát triển bền vững.
