Hành trình vòng vèo sau chuyến biển bạc tỷ
Những ngày này, khu vực cửa biển Sa Cần tấp nập tàu câu mực trở về từ ngư trường Trường Sa. Nhiều tàu của ngư dân xã Bình Sơn và Vạn Tường cập bờ sau hơn hai tháng lênh đênh với khoang hàng đầy mực xà khô – loại hải sản đang được thu mua ở mức cao nhất từ trước đến nay, khoảng 315.000–317.000 đồng/kg. Có tàu sau một chuyến biển thu về doanh thu 8–9 tỷ đồng.
Quảng Ngãi là địa phương có đội tàu đánh bắt mực xà quy mô lớn.
Nhưng thay vì đưa tàu vào quê nhà để bốc dỡ như trước đây, các chủ tàu lại phải tiếp tục cho tàu chạy ra cảng Tam Quang hoặc Kỳ Hà (TP Đà Nẵng) để hoàn tất thủ tục xác nhận nguồn gốc thủy sản rồi mới bán hàng.
Theo quy định của Luật Thủy sản 2017, tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên hoạt động khai thác xa bờ phải cập cảng cá chỉ định để thực hiện các thủ tục xác nhận nguồn gốc, nhật ký khai thác và các quy trình liên quan. Trong khi đó, khu vực cửa biển Sa Cần – nơi neo đậu truyền thống của hàng trăm tàu cá – lại chưa có cảng cá chỉ định.
Thực tế này khiến toàn bộ đội tàu khai thác xa bờ ở khu vực phải “ăn nhờ” hạ tầng của địa phương khác. Không chỉ phát sinh chi phí, việc di chuyển thêm nhiều hải trình cũng khiến ngư dân thêm vất vả sau mỗi chuyến biển dài ngày.
Mực xà khô lần đầu tiên vượt mốc 317.000 đồng/kg giúp nhiều tàu cá Quảng Ngãi trúng đậm.
Hiện xã Bình Sơn và Vạn Tường có gần 1.200 tàu cá, trong đó hơn 300 tàu dài từ 15–26m hoạt động khai thác xa bờ. Phần lớn đều neo đậu ở cửa biển Sa Cần nhưng không thể thực hiện việc bốc dỡ sản phẩm tại địa phương.
Là chủ kiêm thuyền trưởng một tàu câu mực dài hơn 24m, ông Bùi Thanh Nghĩa (xã Bình Sơn) cho biết, sau khi kết thúc chuyến biển, tàu lại tiếp tục hành trình vòng ra Kỳ Hà hoặc Tam Quang để làm thủ tục.
“Nếu được cập cảng ở quê thì giờ nào cân hải sản cũng được. Còn ra cảng ngoài tỉnh phải chờ tàu khác xong mới tới lượt mình. Có lúc tàu phải neo ngoài cảng 2–3 ngày mới vào được”, ông Nghĩa nói.
Theo ông Nghĩa, riêng lượng nhiên liệu phát sinh cho việc di chuyển thêm mỗi chuyến đã tiêu tốn khoảng 200 lít dầu.
Đội tàu hùng hậu nhưng vẫn "khát" cảng cá quê nhà
Không riêng tàu của ông Nghĩa, nhiều chủ tàu khác cho biết, mỗi năm phải chi thêm hàng chục triệu đồng cho nhiên liệu, vận chuyển và các chi phí phát sinh chỉ vì thiếu cảng cá phù hợp.
Ông Phạm Tiếng, thuyền trưởng tàu cá QNg 95579 TS, cho hay, sau nhiều tháng lênh đênh ngoài biển, tàu cập đất liền nhưng ngư dân vẫn chưa thể trở về nhà ngay mà phải tiếp tục đưa hàng ra các cảng ngoài tỉnh để làm thủ tục.
“Tiền dầu tăng, chi phí thuê xe vận chuyển mực về Quảng Ngãi cũng tăng. Nếu có cảng cá chỉ định ở Sa Cần, mỗi năm bà con giảm được 70–80 triệu đồng chi phí”, ông Tiếng nói.
Sau 2 tháng trên biển, nhiều tàu cập bờ với khoang hàng đầy mực xà khô – loại hải sản đang được thu mua ở mức cao nhất từ trước đến nay.
Theo ông, việc thiếu cảng cá không chỉ khiến chủ tàu thêm gánh nặng mà còn ảnh hưởng đến nhiều lao động dịch vụ phụ trợ phía sau nghề biển như bốc vác, vận tải, sơ chế thủy sản. Mỗi con tàu không chỉ tạo việc làm cho lao động trên biển mà còn kéo theo cả chuỗi sinh kế phía sau.
Quảng Ngãi hiện có 5 cảng cá chỉ định. Tuy nhiên, theo ngư dân, nhiều cảng hiện chưa đáp ứng được thực tế hoạt động của đội tàu câu mực công suất lớn. Tàu câu mực địa phương thường dài khoảng 24m, rộng 7–10m; khi lắp thêm giàn phơi mực, chiều ngang có thể vượt 20m. Trong khi đó luồng vào một số cảng cá khá hẹp, chỉ cần vài tàu cùng di chuyển đã tiềm ẩn nguy cơ va chạm.
Ông Võ Quốc Nam, Phó Chủ tịch UBND xã Bình Sơn, cho biết, nghề khai thác thủy sản hiện mang lại nguồn thu hơn 500 tỷ đồng mỗi năm cho địa phương. Quy hoạch cảng cá Sa Cần đã được đưa vào quy hoạch chung nhưng nguồn lực đầu tư vẫn là bài toán khó.
“Địa phương đã nhiều lần kiến nghị cấp trên sớm quan tâm đầu tư cảng cá Sa Cần để phục vụ nhu cầu neo đậu, bốc dỡ thủy sản cho ngư dân trong khu vực”, ông Nam nói.
Theo Ban Quản lý các cảng cá tỉnh Quảng Ngãi, việc siết chặt chống khai thác IUU khiến công tác quản lý tàu cá phải tuân thủ nghiêm quy định. Do đó, tàu khai thác xa bờ bắt buộc phải cập cảng cá chỉ định theo quy định pháp luật.
Quảng Ngãi hiện có gần 5.000 tàu cá, thuộc nhóm địa phương sở hữu đội tàu khai thác hải sản lớn của cả nước. Trong đó, tàu xa bờ từ 15–24m có hơn 2.880 chiếc và trên 24m có hơn 160 chiếc.
Di Linh
