Bà Nguyễn Thị Như Loan. Ảnh: Nguyễn Tiến.
Quyết định cho bị cáo Nguyễn Thị Như Loan, Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Quốc Cường Gia Lai, hưởng án treo trong vụ án tại Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (VRG) dựa trên sự tổng hòa giữa các quy định pháp luật hình sự và chính sách khuyến khích phát triển kinh tế tư nhân.
Theo nhận định từ Hội đồng xét xử, điểm mấu chốt quan trọng nhất là việc bị cáo đã chủ động nộp lại toàn bộ số tiền hưởng lợi cá nhân để khắc phục sai phạm. Với tổng số tiền nộp lại lên đến hơn 230 tỷ đồng , bà Loan đã đảm bảo thu hồi đầy đủ tài sản của Nhà nước bị thất thoát thuộc trách nhiệm cá nhân trong vụ án này.
Đây được coi là căn cứ tiên quyết để tòa án xem xét các biện pháp xử lý không cách ly bị cáo khỏi đời sống xã hội, phù hợp với chính sách nhân đạo của pháp luật đối với những người tích cực sửa chữa sai lầm.
Về mặt pháp lý, Hội đồng xét xử đã vận dụng tinh thần tại Nghị quyết 68/NQ-TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân. Nghị quyết này nêu rõ quan điểm ưu tiên các biện pháp khắc phục hậu quả kinh tế làm căn cứ quan trọng để xem xét các bước xử lý tiếp theo đối với những sai phạm trong khu vực kinh tế tư nhân.
Quốc Cường Gia Lai được xác định là một thực thể kinh tế tư nhân có đóng góp đáng kể về thuế và ngân sách tại nhiều địa phương, đồng thời tạo ra việc làm ổn định cho hàng nghìn người lao động. Việc áp dụng án treo giúp bà Loan có điều kiện tiếp tục điều hành doanh nghiệp, duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh và đảm bảo an sinh xã hội, tránh những tác động tiêu cực dây chuyền đến hệ thống cổ đông và người lao động.
Xét về tính chất hành vi, bị cáo Nguyễn Thị Như Loan phạm tội với vai trò đồng phạm giúp sức, không giữ vai trò chủ mưu hay cầm đầu trong việc chuyển nhượng dự án 39-39B Bến Vân Đồn. Tại tòa, bị cáo được ghi nhận có thái độ khai báo thành khẩn, ăn năn hối cải và có nhân thân tốt, chưa từng có tiền án tiền sự.
Với nơi cư trú rõ ràng, nghề nghiệp ổn định và không thuộc các trường hợp cấm hưởng án treo, bà Loan đáp ứng đầy đủ các tiêu chí định lượng tại Điều 65 Bộ luật Hình sự. Các tình tiết giảm nhẹ này cũng đã nhận được sự đồng thuận từ phía đại diện Viện kiểm sát nhân dân khi đưa ra mức đề nghị án treo tại phần luận tội.
Bên cạnh bà Loan, bản án sơ thẩm cũng thể hiện sự phân hóa rõ rệt đối với nhóm bị cáo giữ vai trò chủ chốt gây ra thất thoát tài sản nhà nước. Bị cáo Lê Quang Thung, cựu quyền Chủ tịch HĐTV Tập đoàn Cao su Việt Nam, chịu mức án tổng hợp cao nhất là 14 năm tù cho hai tội danh vi phạm quy định quản lý tài sản và nhận hối lộ.
Hai đồng phạm khác là Lê Y Linh, nguyên Giám đốc Công ty TNHH Việt Tín, nhận mức án 7 năm 6 tháng tù và Đặng Phước Dừa, nguyên Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Phú Việt Tín, nhận mức án 7 năm tù. Nhóm bị cáo này được xác định đã trực tiếp thực hiện chuỗi hành vi chuyển nhượng dự án trái quy định, không qua thẩm định giá và đấu giá theo luật định.
Tổng cộng có 10 trên 22 bị cáo trong vụ án này được Hội đồng xét xử tuyên cho hưởng án treo, bao gồm cả bị cáo Nguyễn Thị Hồng, cựu Phó Chủ tịch UBND TP.HCM.
Bà Hồng được xác định phạm tội do chủ quan tin tưởng cấp dưới, bản thân hiện đã tuổi cao, sức khỏe yếu và có nhiều bệnh nền. Việc áp dụng mức hình phạt treo cho một bộ phận lớn các bị cáo trong vụ án thể hiện sự cân nhắc kỹ lưỡng của cơ quan xét xử đối với các yếu tố nhân thân, bối cảnh phạm tội và nỗ lực nộp tiền khắc phục hậu quả của từng cá nhân, đảm bảo tính công bằng và nghiêm minh của pháp luật.
