Tại tọa đàm "Sốt xuất huyết Dengue: Nhận diện nguy cơ và gánh nặng bệnh tật - Chủ động phòng ngừa cho cả gia đình", vừa diễn ra ở TPHCM, ThS.BS Lê Hồng Nga, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TPHCM (HCDC) cho biết, ngay từ những tháng đầu năm, bệnh sốt xuất huyết đã có dấu hiệu gia tăng sớm.
Theo số liệu thống kê, đến ngày 31/5, TPHCM ghi nhận hơn 17.700 ca mắc, tăng hơn 64,6% so với cùng kỳ năm 2025. Đáng chú ý, hơn 50% số ca mắc hiện nay xảy ra ở người lớn, trong đó nhóm tuổi từ 11-15 và 16-30 tuổi ghi nhận tỷ lệ mắc cao.
ThS.BS Lê Hồng Nga, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TPHCM (HCDC)
Điều này cho thấy nguy cơ đang ngày càng hiện hữu với nhiều nhóm dân cư chứ không chỉ riêng trẻ nhỏ. Nhóm người lớn tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền như tim mạch, thừa cân béo phì... cần đặc biệt lưu ý do nhiều nguy cơ diễn tiến nặng.
Chuyên gia phân tích, mật độ dân cư đông đúc, tốc độ đô thị hóa nhanh cùng những tác động của biến đổi khí hậu với các đợt nắng nóng xen kẽ mưa bất thường đang tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi truyền bệnh phát triển và duy trì chu kỳ lây truyền trong cộng đồng.
Để chủ động phòng ngừa, trước tiên, người dân cần nhận diện được các nguy cơ lây truyền bệnh tồn tại trong môi trường sống.
Cũng theo bà Nga, nhiều người vẫn lầm tưởng muỗi vằn - trung gian truyền bệnh sốt xuất huyết Dengue - chỉ sinh sản ở ao tù, cống rãnh hoặc nơi nước bẩn. Tuy nhiên thực tế, muỗi vằn rất thích sống gần người và có xu hướng đẻ trứng ở các vật dụng như bình hoa, đĩa nước ở chậu cây, khay nước phía sau tủ lạnh...
Điều này khiến nguy cơ lây truyền bệnh hiện hữu ngay trong chính không gian sống quen thuộc của mỗi gia đình.
Nhiều ca mắc sốt xuất huyết trở nặng do người dân hiểu sai về bệnh - Ảnh: Báo Thanh Niên
Ở góc độ điều trị, PGS.TS.BS Phạm Văn Quang, Trưởng khoa Hồi sức tích cực chống độc (ICU), Bệnh viện Nhi đồng 1 (TPHCM), cho biết nhiều ca bệnh trở nặng xuất phát từ tâm lý chủ quan. Một số người cho rằng sốt xuất huyết là bệnh nhẹ, chỉ gặp ở trẻ em hoặc có thể tự điều trị tại nhà bằng truyền dịch và thuốc hạ sốt.
Theo BS Phạm Văn Quang, một sai lầm phổ biến khác là cho rằng hết sốt đồng nghĩa với khỏi bệnh. Trong thực tế, giai đoạn nguy hiểm nhất của sốt xuất huyết thường xuất hiện khi người bệnh bắt đầu giảm sốt, từ ngày thứ ba đến ngày thứ bảy kể từ khi khởi phát.
Đây là thời điểm có thể xuất hiện các biến chứng nghiêm trọng như sốc sốt xuất huyết, xuất huyết nặng hoặc suy đa cơ quan, đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.
Chuyên gia khuyến cáo người dân cần đến cơ sở y tế khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như đau bụng nhiều, nôn ói liên tục, tay chân lạnh, chảy máu chân răng, chảy máu mũi hoặc tiểu ít.
Chia sẻ tại tọa đàm, BS Quang kể lại trường hợp một bệnh nhi 12 tuổi bị sốt xuất huyết Dengue nặng được chuyển đến Bệnh viện Nhi đồng 1 cách đây một năm.
"Bé bị sốc rất nặng và mất máu rất nhiều. Khi tới nơi, bé đã suy hô hấp, chỉ số huyết cầu tố chỉ còn khoảng 10% trong khi bình thường là 40%, nghĩa là mất khoảng 3/4 thể tích máu. Chúng tôi phải truyền hơn 10 lít máu và các chế phẩm máu, kết hợp nội soi cầm máu mới cứu sống được bé", BS Phạm Văn Quang nhớ lại.
Bác sĩ này cho biết đây là trường hợp may mắn được cứu sống, song cũng có không ít bệnh nhân dù được điều trị tích cực vẫn không qua khỏi.
Điều khiến các bác sĩ lo ngại là nhiều trường hợp sốt xuất huyết nặng xảy ra ở những trẻ trước đó hoàn toàn khỏe mạnh, không có bệnh nền hay yếu tố nguy cơ đặc biệt.
Theo ThS.BS Lê Hồng Nga, những trường hợp nặng nhập viện chỉ là phần nổi của "tảng băng chìm" sốt xuất huyết trong cộng đồng. Đằng sau mỗi ca bệnh nặng có thể tồn tại nhiều ca mắc khác chưa được phát hiện hoặc chưa được chẩn đoán kịp thời.
Để đối phó với nguy cơ dịch bệnh diễn biến phức tạp, HCDC đang hướng tới mô hình phòng bệnh "lá chắn kép": kết hợp kiểm soát muỗi, diệt lăng quăng từ bên ngoài và chủ động dự phòng bằng tiêm chủng từ bên trong.
Các chuyên gia cho rằng, tiêm chủng là một trong những giải pháp dự phòng chủ động để giảm nguy cơ mắc bệnh và diễn tiến nặng, từ đó giúp giảm gánh nặng điều trị.
Ngoài ra, mỗi gia đình nên dành 10 phút mỗi tuần để kiểm tra và dọn dẹp môi trường sống nhằm hạn chế nơi muỗi sinh sản, bắt đầu từ 7 hành động đơn giản: xới đất chậu cây, đổ nước đĩa lót chậu cây, úp lu vại, thay nước bình bông, thả cá diệt lăng quăng, loại bỏ vật phế thải, khơi thông máng xối.
