Bạn có tưởng tượng được một cuộc sống mà mọi ký ức đều biến mất chỉ sau vài giây? Đó chính là thực tại của Clive Wearing, nhạc trưởng và nhà nghiên cứu âm nhạc người Anh. Giới thần kinh học coi ông là một trong những ca bệnh mất trí nhớ nặng nhất từng được ghi nhận, bởi não bộ gần như không còn khả năng tạo ra ký ức mới.
Ông Clive Wearing quên sạch ký ức sau vài giây, nhưng luôn nhớ người vợ và yêu bà như ngày đầu. Ảnh: Psychologytoday
Bi kịch xảy ra vào tháng 3/1985, khi Clive Wearing, lúc đó đang ở đỉnh cao sự nghiệp với BBC Radio 3, mắc viêm não do virus herpes simplex. Loại virus này tấn công trực tiếp vùng hồi hải mã (hippocampus) – bộ phận đóng vai trò lưu giữ ký ức dài hạn. Sau khi sống sót, ông gần như đánh mất khả năng ghi nhớ mọi sự kiện mới xảy ra.
Các bác sĩ cho biết ký ức của Clive chỉ tồn tại khoảng 7-30 giây. Sau khoảng thời gian ngắn ngủi đó, mọi thứ lập tức bị "xóa sạch". Ông liên tục tin rằng mình vừa mới tỉnh lại sau một giấc ngủ dài hoặc vừa thoát khỏi trạng thái hôn mê. Vì thế, trong nhật ký, Clive nhiều lần viết đi viết lại dòng chữ: "Tôi vừa tỉnh dậy lần đầu tiên". Chỉ vài phút sau, ông lại gạch bỏ và viết lại câu tương tự, bởi ký ức trước đó đã hoàn toàn biến mất.
Điều kỳ lạ là dù không nhớ nổi người vừa trò chuyện với mình, Clive vẫn nhận ra và ôm chầm lấy vợ Deborah mỗi lần bà bước vào phòng. Với ông, mỗi cuộc gặp vợ đều giống như lần đoàn tụ sau nhiều năm xa cách, đầy xúc động như lần đầu tiên mới yêu. Các nhà khoa học cho rằng cảm xúc có thể được lưu giữ theo cơ chế khác với trí nhớ thông thường.
Thậm chí, một khả năng đáng kinh ngạc khác vẫn còn nguyên vẹn: âm nhạc. Clive không thể nhớ mình đã ăn sáng hay vừa nói điều gì cách đó vài giây, nhưng khi ngồi trước cây đàn piano hoặc cầm đũa chỉ huy dàn hợp xướng, ông vẫn chơi nhạc và chỉ huy một cách điêu luyện như trước khi mắc bệnh. Đây được xem là minh chứng rõ ràng cho việc trí nhớ thủ tục – nơi lưu giữ các kỹ năng được luyện tập lâu năm – có thể tồn tại độc lập với trí nhớ sự kiện.
Trường hợp của Clive Wearing trở thành "kho báu" đối với giới khoa học thần kinh. Hàng chục năm qua, các nhà nghiên cứu đã dựa vào ông để tìm hiểu cách não bộ hình thành ký ức, cũng như sự khác biệt giữa trí nhớ ngắn hạn, trí nhớ dài hạn và trí nhớ kỹ năng. Những nghiên cứu này góp phần quan trọng vào việc hiểu rõ hơn về bệnh Alzheimer và các rối loạn trí nhớ khác.
Hơn 40 năm sau biến cố định mệnh, Clive Wearing vẫn được nhắc đến như một "dị nhân" đặc biệt của y học hiện đại. Cuộc sống của ông giống như một cuốn phim chỉ dài vài chục giây rồi liên tục khởi động lại. Thế nhưng, giữa vòng lặp vô tận ấy, tình yêu dành cho người vợ và niềm đam mê âm nhạc vẫn là những điều hiếm hoi mà căn bệnh khắc nghiệt không thể xóa nhòa.
Khánh Linh (t/h)
