Di sản hơn 700 năm trước nguy cơ xuống cấp
Tháng 6/2025, ghi nhận của phóng viên tại Di sản văn hóa thế giới Thành nhà Hồ ở xã Tây Đô, tỉnh Thanh Hóa cho thấy nhiều đoạn tường thành đá đang xuống cấp nghiêm trọng sau hơn 700 năm tồn tại.
Tại các đoạn tường thành có dấu hiệu đổ sập, cơ quan chức năng đã sử dụng hệ khung thép chống đỡ được lắp đặt phía ngoài nhằm hạn chế nguy cơ sạt lở.
Một đoạn tường thành đá thành nhà Hồ có dấu hiệu sạt lở.
Ông Nguyễn Văn Long, Phó giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di sản Thành nhà Hồ, cho biết UBND tỉnh Thanh Hóa đã phê duyệt hai dự án tu bổ, tôn tạo di sản.
Dự án thứ nhất là tu sửa cấp thiết tường thành đá với tổng mức đầu tư 14,7 tỷ đồng. Quy mô gồm phục hồi đoạn tường thành bị đổ do mưa bão dài 15 m và tôn tạo hố trưng bày khảo cổ ngoài trời về cấu trúc tường thành.
Khu vực tu sửa nằm ở đoạn tường thành phía Bắc, mạn Đông, thuộc vùng lõi của Di sản thế giới Thành nhà Hồ.
Những đoạn tường đá được gia cố bằng khung thép để chống sạt lở.
Theo hồ sơ thiết kế được phê duyệt, đơn vị thi công sẽ tháo dỡ các phần tường đá và đất đắp đã suy yếu, xử lý nền móng khảo cổ trước khi phục hồi lại hệ thống tường thành bằng các khối đá có thành phần lý hóa tương đồng với vật liệu nguyên gốc.
Đơn vị thi công đang tu sửa cấp thiết đoạn tường đá bị sạt lở hoàn toàn.
Bên cạnh đó, tiến hành phục hôi tường thành bằng đá và phần thành đất. Các viên đá xếp chồng đá và xây theo bản vẽ thiết kế, sửa dụng cầu hoặc ba lăng xích để vận chuyên và xếp đá,...Yêu cầu sử dụng loại đá theo nguyên mẫu đá xây thành nguyên gốc (phải thí nghiệm thành phần lý hóa và chọn đá đúng nguyên mẫu).
Các đoạn tường thành ngả nghiêng được chống đỡ
Bảo tồn vững chắc và phát huy giá trị di sản Thành nhà Hồ
Một dự án quy mô lớn cũng đã được triển khai là Dự án bảo tồn, tu bổ, phục hồi, tôn tạo một số hạng mục công trình thuộc khu vực Thành nội Di sản văn hóa Thế giới Thành Nhà Hồ với tổng mức đầu tư 354 tỷ đồng.
Những bức tường đá còn nguyên vẹn sau 7 thế kỷ.
Theo UBND tỉnh Thanh Hóa, mục tiêu dự án nhằm bảo tồn vững chắc và phát huy giá trị nổi bật toàn cầu của Di sản văn hóa Thế giới Thành Nhà Hồ, phục vụ mục tiêu phát triển du lịch và kinh tế - xã hội của tỉnh; đưa Di sản trở thành điểm tham quan du lịch trọng điêm quốc gia và khu vực.
Một góc tường thành hoàn toàn sụp đổ.
Trong giai đoạn 2025-2027, nhiều hạng mục quan trọng được thực hiện như xây dựng khu trưng bày khảo cổ điện Hoàng Nguyên, tu bổ và phục hồi Hào thành phía Nam, chống thấm Cổng Nam, chỉnh trang hạ tầng kỹ thuật và cảnh quan khu di sản.
Đáng chú ý, Hào thành phía Nam sẽ được phục hồi trên chiều dài gần 1,5 km theo đúng quy mô và hướng tuyến của công trình gốc. Đây được xem là một trong những hạng mục quan trọng nhằm tái hiện không gian kiến trúc kinh đô Tây Đô xưa.
Thành nhà Hồ đã trải qua lịch sử hơn 700 năm.
Song song với đó, dự án cũng tập trung phục hồi đường Hoàng Gia - tuyến đường trung tâm chạy theo trục Bắc - Nam của kinh đô thời Hồ. Các kết quả khai quật khảo cổ trong nhiều năm qua đã làm rõ nền móng và cấu trúc của con đường này, đồng thời phát hiện nhiều dấu tích kiến trúc quan trọng nằm dọc theo trục chính của kinh thành.
Cổng thành phía Đông vẫn vững chãi, mang vẻ trầm mặc và cổ kính.
Theo kế hoạch, giai đoạn 2027-2028 sẽ tiếp tục triển khai các hạng mục như phục hồi Đông Thái Miếu, tôn tạo Tây Thái Miếu và cầu Nam Thành, từng bước hoàn thiện không gian tổng thể của khu di sản.
Loạt sai sót tại dự án của Mía đường Lam Sơn sau 10 năm đình trệĐược xây dựng vào cuối thế kỷ XIV dưới triều Hồ, Thành nhà Hồ là công trình quân sự và kiến trúc đặc biệt với những khối đá nặng hàng chục tấn được ghép nối chính xác, tạo nên hệ thống thành lũy đồ sộ hiếm thấy ở khu vực Đông Nam Á.
Năm 2011, UNESCO công nhận Thành nhà Hồ là Di sản văn hóa thế giới nhờ những giá trị nổi bật về kỹ thuật xây dựng, quy hoạch đô thị và lịch sử.
