PGS.TS Nguyễn Quang Liệu, Hiệu trưởng Trường THPT Chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn cho biết, nhà trường luôn lắng nghe các ý kiến phản biện chuyên môn từ giáo viên và xã hội. Đề thi được xây dựng trên nền tảng kiến thức cơ bản nhưng có tính phân hóa rõ nét nhằm hướng tới mục tiêu tuyển chọn những học sinh có tư duy độc lập, năng lực cảm thụ văn học và khả năng xử lý ngữ liệu mới.
“Đề thi có nội dung kiến thức cơ bản và có sự phân hóa cao. Với đề thi này, nhà trường chắc chắn sẽ tìm được những nhân tố mới”, ông Liệu chia sẻ.
Lý giải sâu hơn về những nội dung đang gây nhiều tranh luận, PGS.TS Nguyễn Thị Phương Thùy, giảng viên cao cấp Khoa Ngôn ngữ học và Việt Nam học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho rằng chính việc xuất hiện nhiều cách hiểu khác nhau cho thấy đề thi chạm tới những vấn đề mang tính học thuật của lý luận văn học.
Tranh luận lớn nhất hiện nay xoay quanh cách hiểu cụm từ “em gái tiền phương” trong câu hỏi yêu cầu xác định nhân vật trữ tình. Nếu hiểu theo nghĩa hẹp, nhân vật trữ tình chỉ là chủ thể phát ngôn thì “em gái tiền phương” có thể được xem là đối tượng trữ tình. Tuy nhiên, nếu tiếp cận theo nghĩa rộng của phân tích diễn ngôn và lý thuyết về hoạt động giao tiếp, nhân vật trữ tình có thể bao gồm cả người nói và người tiếp nhận thông tin.
Nhiều ý kiến tranh luận cho rằng việc đề thi xác định “em gái tiền phương” là “nhân vật trữ tình” là chưa chính xác về mặt lý luận văn học.
“Từ góc độ phân tích diễn ngôn, nhân vật giao tiếp bao gồm cả người nói (người tạo lập phát ngôn, truyền đạt thông tin) và người nghe (người tiếp nhận thông tin). Hoạt động giao tiếp cũng có thể tồn tại dưới nhiều hình thức như độc thoại, song thoại hay đa thoại. Vì vậy, việc học sinh tiếp cận khái niệm nhân vật trữ tình theo hướng mở là điều có thể chấp nhận”, bà Thùy phân tích.
Liên quan đến câu hỏi yêu cầu nhận xét sự kết hợp giữa giọng tự sự, trữ tình và yếu tố kịch trong văn bản, nữ giảng viên cho rằng đây là hướng tiếp cận sáng tạo và có khả năng phân loại thí sinh tốt.
Theo bà, tác phẩm có cấu trúc đối thoại, nhịp điệu và cảm xúc giàu tính tương tác. Hơn nữa “Lá đỏ” từng được chuyển thể thành nhạc kịch nên học sinh hoàn toàn có thể nhận diện sắc thái kịch trong quá trình đọc hiểu.
“Ở mức cơ bản, học sinh có thể nhận ra chất tự sự và trữ tình. Trong khi đó, những em có chiều sâu tư duy sẽ tiếp tục phát hiện và phân tích được yếu tố kịch của văn bản” , bà nói.
Thí sinh thi vào trường THPT Chuyên Khoa học xã hội và nhân văn (Ảnh: USSH Media)
Ở phần nghị luận xã hội, đề yêu cầu thí sinh bàn luận về vai trò của niềm tin trong cuộc sống từ hai câu thơ: “ Chào em, em gái tiền phương/ Hẹn gặp nhé giữa Sài Gòn”.
Theo PGS.TS Nguyễn Thị Phương Thùy, đây là cách đặt vấn đề hợp lý, không khiên cưỡng như một số ý kiến nhận xét. Bà cho rằng lời hẹn gặp trong bài thơ “Lá đỏ” không đơn thuần là cảm xúc cá nhân mà còn thể hiện niềm tin vào thắng lợi tất yếu của cuộc kháng chiến, khát vọng thống nhất đất nước và sức sống bền bỉ của con người Việt Nam qua nhiều thế hệ.
“Niềm tin ấy trở thành giá trị tinh thần mang tính truyền thống của dân tộc. Vì vậy, việc mở rộng thành vấn đề nghị luận xã hội trong bối cảnh hiện nay là hoàn toàn phù hợp” , bà nhận định.
Theo nữ giảng viên, với kỳ thi tuyển sinh chuyên, điều quan trọng không nằm ở việc học sinh có gặp đúng ngữ liệu quen thuộc hay không, mà là khả năng đọc hiểu mở rộng và xử lý vấn đề trước một văn bản mới.
“Đề thi chuyên cần có tính sáng tạo, đột phá và khả năng phân loại cao. Học sinh giỏi phải biết tìm hướng giải quyết vấn đề ngay cả khi gặp ngữ liệu chưa từng học. ”, bà nhấn mạnh.
Phần Viết Đề Văn lớp 10 Trường THPT chuyên Khoa học xã hội và Nhân văn năm 2026.
Trước đó, đề thi Ngữ văn chung của Trường THPT Chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn sau khi kết thúc vào sáng 23/5 nhanh chóng trở thành chủ đề được thảo luận trên nhiều diễn đàn giáo dục.
Nhiều giáo viên và phụ huynh cho rằng đề có cách hỏi “lạ” khi không đi theo mô-típ nhận diện biện pháp tu từ quen thuộc mà tập trung vào khả năng đọc hiểu, phân tích nhạc tính, yếu tố kịch và tư duy học thuật của thí sinh.
Một số ý kiến bày tỏ băn khoăn về cách gọi “em gái tiền phương” là nhân vật trữ tình thay vì đối tượng trữ tình; đồng thời cho rằng đoạn thơ chưa thể hiện rõ yếu tố kịch. Ngoài ra, phần liên hệ từ hai câu thơ cuối của bài “Lá đỏ” để bàn luận về niềm tin trong cuộc sống cũng tạo ra những tranh luận trái chiều. Một số ý kiến cho rằng đây là cách dẫn dắt khiên cưỡng.
Năm 2026, Trường THPT Chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn tuyển 150 chỉ tiêu, trong đó chuyên Văn tuyển 90 học sinh. Tỷ lệ chọi vào lớp chuyên Văn khoảng 1/14. Nhà trường dự kiến công bố kết quả tuyển sinh trước ngày 29/6.
