Y tế cơ sở trước yêu cầu mới sau mở rộng địa giới
Ngày 29/5, Hội Luật gia thành phố Đà Nẵng phối hợp Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật thành phố tổ chức tập huấn triển khai Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.
Hoạt động nhằm giúp đội ngũ cán bộ, hội viên nắm vững các quan điểm, định hướng lớn của nghị quyết; qua đó tham gia tham mưu, tư vấn, phản biện xã hội và tuyên truyền chính sách y tế, an sinh xã hội đến người dân.
Ông Nguyễn Bá Sơn, Chủ tịch Hội Luật gia thành phố Đà Nẵng, phát biểu tại buổi tập huấn triển khai Nghị quyết 72 về chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.
Ông Nguyễn Bá Sơn, Chủ tịch Hội Luật gia thành phố Đà Nẵng, nhận định Nghị quyết 72 không đơn thuần là văn bản chuyên ngành y tế, mà là định hướng lớn về phát triển con người, xã hội và quốc gia bền vững. Theo ông, sức khỏe là vốn quý nhất của mỗi người, là nền tảng hạnh phúc gia đình và điều kiện để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
Ông Sơn đánh giá Việt Nam đã ghi nhận nhiều thành tựu y tế trong thời gian qua: mạng lưới y tế cơ sở được củng cố, công tác phòng chống dịch bệnh đạt kết quả tích cực, tuổi thọ trung bình tăng, tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế thuộc nhóm cao trong khu vực.
Song hệ thống vẫn đối mặt nhiều thách thức: bệnh không lây nhiễm gia tăng, già hóa dân số, chênh lệch tiếp cận dịch vụ giữa các vùng, quá tải bệnh viện tuyến trên và thiếu hụt nhân lực y tế.
Sau khi sáp nhập và mở rộng, Đà Nẵng không còn vận hành hệ thống y tế theo mô hình đô thị tập trung mà chuyển dần sang mô hình y tế vùng tích hợp.
Thành phố hiện có khu vực đô thị trung tâm, đồng bằng ven biển, miền núi, trung du, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và hải đảo, đặt ra yêu cầu mới về quản trị y tế, phân bổ nguồn lực và bảo đảm công bằng trong tiếp cận dịch vụ.
Theo ông Mai Văn Mười, Phó Giám đốc Sở Y tế Đà Nẵng, việc chuyển giao trạm y tế về cấp xã, phường sẽ tăng vai trò của chính quyền cơ sở trong chăm sóc sức khỏe nhân dân.
Ông Mai Văn Mười, Phó Giám đốc Sở Y tế Đà Nẵng, cho biết, hệ thống y tế cơ sở hiện được tổ chức tương đối hoàn chỉnh với các trung tâm y tế khu vực, 93 trạm y tế và 194 điểm trạm, cơ bản phủ toàn địa bàn. Tỷ lệ người dân được quản lý sức khỏe đạt khoảng 97%, phần lớn được tiếp cận dịch vụ y tế cơ sở có bảo hiểm y tế chi trả.
Điểm mới đáng chú ý trong giai đoạn hiện nay là việc chuyển giao 93 trạm y tế từ các trung tâm y tế khu vực về trực thuộc UBND xã, phường quản lý theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Sau chuyển giao, các trạm y tế thực hiện các chức năng phòng bệnh, khám chữa bệnh ban đầu, quản lý sức khỏe cộng đồng, dân số, an toàn thực phẩm và các nhiệm vụ liên quan.
Việc chuyển giao sẽ tăng vai trò, trách nhiệm của chính quyền cơ sở trong chăm sóc sức khỏe nhân dân, đồng thời gắn kết y tế với an sinh xã hội, dân số, giảm nghèo và xây dựng nông thôn mới. Tuy nhiên, ông Mười thừa nhận quá trình triển khai còn không ít thách thức về năng lực quản lý, tài chính, cơ sở vật chất và nhân lực tại cấp xã.
Hội nghị ghi nhận nhiều ý kiến về yêu cầu củng cố hệ thống y tế cơ sở sau khi Đà Nẵng mở rộng địa giới.
Khó khăn nổi bật nhất là tình trạng thiếu bác sĩ tại trạm y tế, nhân lực chưa đồng đều về chất lượng lẫn phân bố địa lý, đặc biệt ở khu vực miền núi và hải đảo. Tỷ lệ người dân đến khám tại trạm y tế còn thấp, nhiều dịch vụ kỹ thuật chưa triển khai được do hạn chế nhân lực và trang thiết bị.
Để cụ thể hóa Nghị quyết 72, Sở Y tế Đà Nẵng đã ban hành kế hoạch với 17 chỉ tiêu và 31 nhiệm vụ theo nguyên tắc "6 rõ". Thành phố tập trung đổi mới nhận thức về vai trò y tế cơ sở, phát triển nhân lực, cải cách tài chính y tế, mở rộng bảo hiểm y tế, triển khai khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc miễn phí và đẩy mạnh chuyển đổi số trong y tế.
Chuyển đổi số và dự phòng, chìa khóa giảm tải tuyến trên
Trong khi đó, bác sĩ Nguyễn Quang Tùng Nguyên, Trưởng khoa Hồi sức cấp cứu Trung tâm Y tế khu vực Ngũ Hành Sơn, cho rằng chăm sóc sức khỏe cộng đồng không thể chỉ dừng ở điều trị khi bệnh nhân đã mắc bệnh. Ngành y tế cần chuyển mạnh sang dự phòng, phát hiện sớm và quản lý sức khỏe lâu dài.
Bác sĩ Nguyễn Quang Tùng Nguyên đề xuất tăng cường truyền thông giáo dục sức khỏe theo hướng dễ hiểu, phù hợp từng nhóm người dân.
Tại Trung tâm Y tế khu vực Ngũ Hành Sơn, tỷ lệ khám, quản lý và theo dõi sức khỏe định kỳ cho người cao tuổi đạt 85,88% mỗi năm. Người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, hen và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính được phát hiện sớm, quản lý và điều trị ngay tại trạm y tế phường.
Các chương trình tiêm chủng mở rộng, phòng chống sốt xuất huyết, tay chân miệng, cúm mùa cũng được triển khai đồng bộ.
Tuy vậy, bác sĩ Nguyên nhìn nhận y tế dự phòng vẫn chịu áp lực lớn. Dịch bệnh truyền nhiễm còn diễn biến phức tạp, nguy cơ xuất hiện dịch mới luôn tiềm ẩn, trong khi bệnh không lây nhiễm ngày càng gia tăng.
Buổi tập huấn góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, hội viên trong tuyên truyền chính sách y tế đến người dân.
Hồ sơ sức khỏe điện tử chưa đồng bộ, nguồn lực y tế dự phòng tại cơ sở còn thiếu, ý thức chủ động phòng bệnh của một bộ phận người dân chưa cao.
Ông đề xuất đẩy mạnh truyền thông giáo dục sức khỏe theo hướng dễ hiểu, phù hợp từng nhóm đối tượng; củng cố mạng lưới y tế cơ sở và bảo đảm đủ vật tư, trang thiết bị phòng dịch.
Bên cạnh đó, chuyển đổi số được xem là giải pháp then chốt để quản lý hồ sơ sức khỏe toàn dân, theo dõi dịch tễ, tư vấn khám chữa bệnh từ xa và phân tích dữ liệu sức khỏe cộng đồng.
Các ý kiến tại buổi tập huấn đều cho thấy, triển khai Nghị quyết 72 tại Đà Nẵng không đơn giản là mở rộng bệnh viện hay tăng thêm giường bệnh, mà là quá trình tái cấu trúc toàn diện hệ thống y tế theo hướng lấy người dân làm trung tâm.
Trong đó, y tế cơ sở, y tế dự phòng, nhân lực chất lượng cao và chuyển đổi số được xem là bốn trụ cột để Đà Nẵng từng bước trở thành trung tâm y tế chuyên sâu, thông minh của khu vực miền Trung - Tây Nguyên.
