Số hóa tri thức không đơn thuần là chuyển những trang sách thành văn bản điện tử. Đối với các lĩnh vực có hệ thống thuật ngữ, phương pháp tính toán và quy ước riêng, quá trình này còn đòi hỏi cách tổ chức dữ liệu để máy tính có thể xử lý, đồng thời bảo đảm người đọc hiểu được nguồn gốc và ý nghĩa của những thông tin được trình bày.
Đây cũng là một trong những vấn đề đặt ra khi phát triển các sản phẩm công nghệ dựa trên hệ thống tri thức phương Đông. Từ lịch âm, can chi đến các phương pháp lập lá số Tử vi hay quẻ Kinh Dịch, nhiều nội dung được hình thành và lưu truyền qua những tài liệu cổ, với cách trình bày không phải lúc nào cũng phù hợp với thói quen sử dụng ứng dụng trực tuyến.
Nếu chỉ chuyển nguyên văn những tài liệu này lên website, người dùng vẫn phải tự tìm hiểu các thuật ngữ và thực hiện nhiều bước tra cứu. Ngược lại, nếu đơn giản hóa quá mức, nội dung có nguy cơ mất đi những thông tin cần thiết để người đọc nhận biết phương pháp và bối cảnh của tài liệu gốc. Vì vậy, việc phát triển những công cụ có khả năng xử lý dữ liệu theo quy tắc, kết hợp với giao diện dễ sử dụng, là một hướng tiếp cận đáng quan tâm.
Xây dựng sản phẩm từ những nhu cầu tra cứu quen thuộc
Huyền Cơ (huyenco.vn) được phát triển theo mô hình nền tảng trực tuyến tích hợp nhiều công cụ liên quan đến Tử vi, Kinh Dịch, lịch pháp và các phương pháp tìm hiểu văn hóa truyền thống. Trong đó, Tử vi, Kinh Dịch và Tử vi gia đình là những nhóm chức năng thể hiện ba cách sử dụng dữ liệu khác nhau.
Với Tử vi, người dùng cung cấp thông tin ngày giờ sinh để hệ thống lập lá số theo các quy tắc của Tử vi Đẩu Số, sau đó tra cứu từng cung và những yếu tố được thể hiện trên lá số. Công cụ còn tổ chức các nội dung giải thích theo thông tin cá nhân, giúp quá trình tìm hiểu không bị giới hạn ở một bảng ký hiệu đơn thuần.
Đối với Kinh Dịch, trải nghiệm được xây dựng xoay quanh một câu hỏi và quá trình lập quẻ theo phương pháp Lục Hào. Thay cho những thao tác tra cứu thủ công, người dùng có thể thực hiện các bước gieo quẻ trực tuyến và xem phần kinh văn tương ứng, cùng những nội dung diễn giải theo tài liệu truyền thống.
Trong khi đó, Tử vi gia đình mở rộng phạm vi từ dữ liệu cá nhân sang dữ liệu của nhiều thành viên, cho phép lập lá số riêng cho cha mẹ, con cái và tổ chức thành nội dung chung. Việc xử lý nhiều lá số trong cùng một quy trình giúp tạo ra cách trình bày phù hợp với nhu cầu tìm hiểu những quan niệm truyền thống liên quan đến gia đình.
Ba nhóm chức năng có phương thức sử dụng khác nhau, nhưng cùng dựa trên yêu cầu chuyển các quy tắc truyền thống thành dữ liệu có thể xử lý bằng phần mềm. Người dùng được tiếp cận những công cụ vốn có nhiều thuật ngữ chuyên môn thông qua biểu mẫu, thao tác tương tác và nội dung tiếng Việt.

Vai trò của trí tuệ nhân tạo trong tổ chức và diễn giải thông tin
Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, đặc biệt là các công nghệ xử lý ngôn ngữ, tạo thêm khả năng xây dựng nội dung từ những nguồn dữ liệu đã được tổ chức. Với các lĩnh vực có nhiều tài liệu và thuật ngữ như Tử vi hay Kinh Dịch, công nghệ này có thể hỗ trợ việc tổng hợp, diễn đạt và trình bày thông tin theo hướng phù hợp hơn với từng nhu cầu tra cứu.
Tuy nhiên, khả năng tạo văn bản tự động cũng đặt ra yêu cầu kiểm soát nội dung, bởi một hệ thống AI có thể tạo ra những câu diễn đạt trôi chảy ngay cả khi thông tin không nhất quán với dữ liệu đầu vào. Trong các sản phẩm sử dụng quy tắc cổ truyền, việc phân biệt giữa dữ liệu được tính toán theo phương pháp xác định và phần văn bản diễn giải là cần thiết để hạn chế sai lệch.
Theo thông tin Huyền Cơ công bố, nền tảng tổ chức việc lập lá số và quẻ theo những quy tắc tham khảo từ các tài liệu truyền thống, sau đó sử dụng dữ liệu kết quả để xây dựng nội dung luận giải. Các thông tin như vị trí sao, cung hay thành phần của quẻ được giữ làm căn cứ cho phần trình bày, thay vì để công nghệ tạo nội dung tự xác định lại các dữ kiện ban đầu.
Cách tiếp cận này cho thấy vai trò của AI trong sản phẩm không nhất thiết nằm ở việc thay thế toàn bộ phương pháp truyền thống. Công nghệ có thể đảm nhiệm những công việc liên quan đến xử lý và diễn đạt thông tin, trong khi tính nhất quán của dữ liệu cần dựa trên các quy tắc đã xác định và được kiểm tra riêng.

Chú trọng lịch pháp Việt Nam và trải nghiệm người dùng
Một yêu cầu khác khi phát triển nền tảng dành cho người Việt là tính phù hợp với lịch pháp và cách sử dụng thông tin ngày giờ trong nước. Các quy tắc chuyển đổi âm lịch, can chi và giờ sinh có ảnh hưởng trực tiếp đến cách lập lá số theo từng phương pháp truyền thống, do đó cần được xử lý nhất quán trong hệ thống.
Huyền Cơ cho biết nền tảng sử dụng lịch pháp Việt Nam, đồng thời cho phép người sinh sống ở nước ngoài lựa chọn nơi sinh để hệ thống xử lý thông tin giờ sinh tương ứng. Chức năng này hướng đến cả nhóm người Việt ở nước ngoài có nhu cầu tiếp cận những nội dung văn hóa quen thuộc bằng tiếng Việt.
Bên cạnh khả năng tra cứu, sản phẩm còn cung cấp các chức năng cơ bản miễn phí mà không yêu cầu tạo tài khoản. Những bản luận giải chuyên sâu được phát triển thành dịch vụ riêng, trong khi thông tin về phương pháp tính toán và một số quy ước được công bố để người dùng có thể tham khảo.
Với các nội dung liên quan đến quan niệm truyền thống, việc ứng dụng công nghệ cũng cần đi cùng cách truyền đạt có trách nhiệm. Tử vi và Kinh Dịch không phải những phương pháp khoa học được chứng minh có thể dự đoán chính xác các sự kiện trong tương lai, vì vậy kết quả từ những công cụ này nên được sử dụng cho mục đích tham khảo, tìm hiểu văn hóa và chiêm nghiệm cá nhân.
Từ mô hình của Huyền Cơ có thể thấy một hướng phát triển sản phẩm số dựa trên việc tổ chức lại nguồn tri thức đã tồn tại lâu đời, kết hợp công nghệ xử lý dữ liệu với khả năng trình bày thông tin bằng ngôn ngữ hiện đại. Trong lĩnh vực này, chất lượng trải nghiệm không chỉ phụ thuộc vào mức độ tự động hóa, mà còn gắn với việc tôn trọng nguồn tư liệu, công khai giới hạn của nội dung và bảo vệ thông tin của người sử dụng.







