Đưa di sản Hà Nội đến gần du khách bằng công nghệ số

Ngày18/10, tại đình Kim Ngân (44 phố Hàng Bạc, phường Hoàn Kiếm, Hà Nội), Đại sứ quán Pháp - Viện Pháp tại Việt Nam phối hợp với Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức lễ ra mắt nền tảng số "Hành trình du lịch di sản Hà Nội" và hệ thống mã QR tại các di tích thuộc dự án.

Sự kiện diễn ra nhân chuyến thăm chính thức Việt Nam từ ngày 17 đến ngày 19/10/2026 của bà Éléonore Caroit, Bộ trưởng ủy nhiệm đặc trách Pháp ngữ, Đối tác quốc tế và Pháp kiều.

Các đại biểu tham dự buổi lễ (Ảnh: Quốc Tiệp).

Phát biểu tại buổi lễ, ông Phạm Tuấn Long, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội, cho biết di sản của Thủ đô hiện diện trong từng ngôi đình, ngôi đền, mái chùa, con phố và những thực hành văn hóa được cộng đồng gìn giữ qua nhiều thế hệ. Mỗi di tích lưu giữ một phần ký ức của thành phố, gắn với đời sống, tín ngưỡng và sinh kế của người dân.

Theo ông Phạm Tuấn Long, bảo tồn di sản cần đi đôi với việc giúp công chúng hiểu và trân trọng những giá trị ấy. Vì vậy, Hà Nội quan tâm kết nối công tác bảo tồn với giáo dục di sản, phát triển du lịch văn hóa và ứng dụng công nghệ nhằm nâng cao chất lượng trải nghiệm của người dân, du khách.

Ông Phạm Tuấn Long, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội (Ảnh: Quốc Tiệp).

Dự án "Hành trình du lịch di sản Hà Nội" đóng góp thiết thực vào định hướng đó. Bốn hành trình về Thăng Long tứ trấn, tín ngưỡng thờ Mẫu, các đình thờ tổ nghề và những ngôi chùa Hà Nội giúp người tham quan khám phá các di tích theo chủ đề, hiểu rõ hơn mối liên hệ giữa mỗi địa điểm với lịch sử và không gian văn hóa của thành phố.

"Hệ thống mã QR đưa các nội dung nghiên cứu đến với công chúng ngay tại di tích. Thông qua điện thoại, người tham quan có thể truy cập thông tin, hình ảnh, thuyết minh và tư liệu mà không cần tải ứng dụng. Các nội dung đa ngôn ngữ cũng tạo thuận lợi để bạn bè quốc tế tìm hiểu văn hóa Hà Nội", ông Phạm Tuấn Long nói.

Việc tích hợp mã QR tại các điểm tham quan giúp người dùng truy cập thông tin, hình ảnh, nội dung thuyết minh và tư liệu mà không cần tải ứng dụng (Ảnh: Quốc Tiệp).

Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội cũng đánh giá cao sự phối hợp giữa các nhà khoa học, chuyên gia, cơ sở đào tạo và đơn vị quản lý di tích trong quá trình triển khai dự án. Theo ông, công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng thông tin chính xác và nội dung có chất lượng.

Chia sẻ tại buổi lễ, GS.TS. Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, cơ quan chủ trì dự án, cho biết đây là kết quả thiết thực của sự hợp tác giữa Nhà trường với các đối tác Pháp và các cơ quan, đơn vị tại Hà Nội.

Dự án do Tiến sĩ Nguyễn Thị Hiệp chủ trì trong giai đoạn 2024-2026 đã phát triển hướng nghiên cứu ứng dụng. Những kiến thức, kỹ năng và phương pháp của Pháp về nghiên cứu di sản, xây dựng hành trình, diễn giải và ứng dụng công nghệ được vận dụng phù hợp với thực tiễn Việt Nam, kết hợp với tri thức của các nhà khoa học trong nước và kinh nghiệm của cộng đồng.

GS.TS. Hoàng Anh Tuấn phát biểu (Ảnh: Quốc Tiệp).

Sau hai năm thực hiện và quá trình cập nhật, hoàn thiện, dự án đã xây dựng các hành trình khám phá di sản theo chủ đề trên một nền tảng số đa ngôn ngữ. Hệ thống mã QR giúp người dân và du khách truy cập nội dung ngay tại điểm tham quan, hiểu thêm mối liên hệ giữa di tích với lịch sử và đời sống văn hóa Hà Nội.

Dự án cũng tạo môi trường học tập thực tế cho sinh viên. Tham gia khảo sát, kiểm chứng tư liệu và biên soạn nội dung giới thiệu di tích, các em được vận dụng kiến thức đã học, rèn luyện kỹ năng nghiên cứu và truyền đạt thông tin. Kinh nghiệm ấy giúp các em hiểu rõ hơn trách nhiệm của người làm công tác di sản và những yêu cầu nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp.

Theo GS.TS. Hoàng Anh Tuấn, từ kết quả triển khai tại Hà Nội, nhà trường cùng các chuyên gia, giảng viên đang tiếp tục nghiên cứu mở rộng mô hình sang các tỉnh, thành phố khác.

"Tính ứng dụng của mô hình cho phép xây dựng nội dung và công cụ số phù hợp với đặc điểm di sản, nhu cầu giáo dục và du lịch của từng địa phương", GS.TS. Hoàng Anh Tuấn bày tỏ.

Đánh giá cao ý nghĩa của dự án, bà Éléonore Caroit, Bộ trưởng ủy nhiệm đặc trách Pháp ngữ, Đối tác quốc tế và Pháp kiều, nhấn mạnh dự án là một ví dụ tiêu biểu cho hợp tác giữa Việt Nam và Pháp trong lĩnh vực di sản.

Bà Éléonore Caroit phát biểu tại buổi lễ (Ảnh: Quốc Tiệp).

Bà cho biết chuyến thăm Paris của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vào tháng trước, cùng các hoạt động tiếp đón và trao đổi cấp cao, đã góp phần thúc đẩy quan hệ đối tác chiến lược giữa hai nước. Trong nhiều năm qua, hợp tác Việt Nam - Pháp tiếp tục được tăng cường thông qua các chuyến thăm cấp cao và sự phát triển của những thỏa thuận hợp tác, đặc biệt trong lĩnh vực di sản.

Theo bà Éléonore Caroit, dự án "Hành trình du lịch di sản Hà Nội" hướng tới phát huy giá trị di sản lịch sử của Thủ đô thông qua những hành trình giới thiệu các công trình văn hóa cổ.

Các đại biểu cắt băng ra mắt nền tảng số (Ảnh: Quốc Tiệp).

Bà cũng đánh giá cao sự chủ động của chính quyền địa phương trong việc nhận diện nhu cầu bảo tồn di sản, nhất là trong bối cảnh Hà Nội đang đô thị hóa nhanh chóng. Mật độ xây dựng gia tăng cùng các dự án bất động sản quy mô lớn đặt ra những nguy cơ hiện hữu đối với di sản của thành phố.

Bên cạnh đó, một bộ phận di sản vẫn chưa được kiểm kê và nghiên cứu đầy đủ. Theo bà, việc hiểu rõ giá trị của di sản là điều kiện quan trọng để có thể bảo vệ và phát huy hiệu quả những giá trị ấy.

Ông Didier Le Bret, Đại sứ Pháp tại Việt Nam quét mã QR tại di tích đình Kim Ngân (Ảnh: Quốc Tiệp).

Bộ trưởng ủy nhiệm đặc trách Pháp ngữ, Đối tác quốc tế và Pháp kiều cũng gửi lời cảm ơn tới các nhà nghiên cứu và sinh viên đã tham gia khảo sát thực địa, đi qua nhiều khu vực của thành phố để quan sát, phỏng vấn, ghi chép và đo vẽ. Quá trình làm việc này đã góp phần tập hợp nguồn tư liệu phong phú về các di tích.

Nhờ được số hóa, nguồn tư liệu hiện có thể tiếp cận thuận tiện hơn với người dân và du khách thông qua hệ thống mã QR. Tri thức về di sản vì thế không chỉ nằm trong các kho lưu trữ mà còn đồng hành với công chúng trong quá trình khám phá Hà Nội.

Tại lễ ra mắt nền tảng số "Hành trình du lịch di sản Hà Nội" nhiều sinh viên bày tỏ sự hào hứng khi các thông tin về di tích được số hóa, cho phép người dùng tìm hiểu thuận tiện thông qua điện thoại thông minh..

Chia sẻ với Người Đưa tin, bạn Lê Khánh Huyền, sinh viên năm cuối Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, cho biết bản thân đặc biệt quan tâm đến các di sản văn hóa, nhất là những di tích tại Hà Nội, nơi em đang học tập.

Theo Huyền, trên địa bàn Thủ đô có nhiều địa điểm mang giá trị lịch sử, văn hóa nhưng không phải lúc nào sinh viên cũng có đủ thời gian và điều kiện để đến tận nơi tìm hiểu. Vì vậy, việc ra mắt nền tảng số giúp các bạn trẻ có thêm một phương thức tiếp cận di sản thuận tiện.

Bạn Lê Khánh Huyền, sinh viên năm cuối Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Ảnh: Quốc Tiệp).

Cũng tham dự sự kiện, Nguyễn Thành Long, sinh viên năm thứ hai Trường Đại học Công nghệ Giao thông vận tải, cho biết dù theo học một ngành khác, em vẫn quan tâm đến lịch sử và văn hóa.

Sau khi quét mã QR tìm hiểu về đình Kim Ngân, Long bày tỏ sự ngạc nhiên khi giá trị văn hóa được trình bày trên không gian số một cách sống động và chi tiết. 

"Việc tiếp cận thông tin thông qua nền tảng số tại di tích tạo điều kiện để người trẻ như em tìm hiểu di sản một cách chủ động hơn, thay vì chỉ dựa vào những nguồn thông tin chưa được kiểm chứng hoặc thiếu tính hệ thống trên mạng xã hội", Long nói.

Việc ra mắt nền tảng số "Hành trình du lịch di sản Hà Nội" được kỳ vọng góp phần kết nối nghiên cứu khoa học với đời sống, thúc đẩy giáo dục di sản và nâng cao trải nghiệm du lịch văn hóa. Đồng thời, đây cũng là hướng tiếp cận nhằm đưa công nghệ số trở thành công cụ hỗ trợ bảo tồn, quảng bá và phát huy giá trị di sản trong bối cảnh đô thị phát triển nhanh chóng.