Hiện thực hóa ước mơ có nhà kiên cố
Những ngày cuối năm, khi sương núi còn giăng mờ trên các triền đồi Mường Lý (Thanh Hóa), những cành đào rừng đã bung nở, báo hiệu một mùa xuân mới đang về. Với nhiều hộ nghèo nơi vùng cao này, Tết Bính Ngọ 2026 không chỉ là cái Tết của sum vầy, mà còn là cái Tết đầu tiên được đón trong những ngôi nhà kiên cố – thành quả từ chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát.
Trong căn nhà mới còn thơm mùi vôi vữa ở bản Nàng 1, chị Ngân Thị Tơ (40 tuổi, dân tộc Thái) tất bật quét dọn, treo lại tấm lịch mới, chỉnh trang góc bếp. Ánh nắng mùa xuân chiếu qua ô cửa sổ, soi rõ niềm háo hức hiện lên trên gương mặt người phụ nữ từng nhiều năm sống trong nỗi lo sợ mỗi khi mưa gió kéo về.
Chị Giàng Thị Tùng và đứa con thứ 5 vui đùa trong ngôi nhà mới dựng nên từ chương trình hỗ trợ của Nhà nước.
"Ngày trước, nhà gỗ cũ cột kèo bị mối mọt ăn rỗng hết. Ban đêm nằm ngủ mà nghe tiếng mọt gặm gỗ sột soạt, chỉ lo nhà sập lúc nào không hay", chị Tơ kể. Những đêm mưa lớn, cả gia đình phải ôm nhau chạy sang nhà hàng xóm trú tạm, đợi trời quang mới dám quay về.
Ước mơ có một mái nhà vững chãi để "an cư" cứ thế theo chị suốt nhiều năm, nhưng cái nghèo đeo bám. Gia đình chỉ trông vào nương rẫy, bữa đủ bữa thiếu, con cái đến tuổi đi học, chuyện dành dụm tiền xây nhà với chị dường như quá xa vời.
Năm 2025, gia đình chị Tơ được hỗ trợ 80 triệu đồng từ chương trình xóa nhà tạm. Vay mượn thêm họ hàng, rồi tiếp cận nguồn vốn ngân hàng chính sách, chị gom góp từng đồng để dựng nên căn nhà trị giá hơn 300 triệu đồng.
"Có nợ thì cũng lo, nhưng có nhà rồi là thấy yên tâm. Mưa gió không sợ nữa, con cái có chỗ học hành, ngủ nghỉ đàng hoàng", chị nói, mắt ánh lên niềm vui giản dị. Tết này, lần đầu tiên chị mạnh dạn mời bà con, họ hàng đến chung vui trong căn nhà mới – điều mà trước đây chị chưa từng dám nghĩ tới.
Cách đó không xa là ngôi nhà của Vi Văn Khánh, người đàn ông từng có quãng đời lầm lỡ vì ma túy. Sau gần một năm cai nghiện trở về, Khánh đối diện với cuộc sống nghèo khó, hai bàn tay trắng và ánh nhìn nghi ngại của không ít người.
Nhờ chính sách hỗ trợ nhà ở, Khánh cùng vợ đã dựng được căn nhà kiên cố. "Có nhà rồi, vợ chồng tôi chỉ mong làm ăn tử tế, nuôi con nên người, không phụ sự quan tâm của chính quyền và bà con", Khánh nói. Với anh, ngôi nhà không chỉ là nơi che mưa nắng, mà còn là điểm tựa để làm lại cuộc đời.
Vẫn còn thấp thỏm nỗi lo sinh kế
Rời bản Nàng, chúng tôi theo chân cán bộ xã vượt những con dốc quanh co để lên bản Muống, nơi 100% cư dân là người H'Mông sinh sống. Bản nằm cheo leo trên đỉnh núi, càng lên cao gió càng lạnh, sương phủ kín lối đi.
Giữa sườn núi là căn nhà gỗ mới sơn màu nâu vàng của vợ chồng Hoàng Seo Dế (32 tuổi) và Giàng Thị Tùng (29 tuổi). Sáu đứa trẻ quấn quýt quanh mẹ, đôi mắt tròn xoe nhìn khách lạ. Gia đình đông con, sống chủ yếu nhờ lúa nương, sắn rẫy nên cái đói vẫn thường trực.
"Trước đây cả nhà chỉ có căn nhà gỗ tạm bợ, mưa gió là ướt hết. Nay được hỗ trợ, tận dụng lại gỗ cũ, sơn sửa thêm, cũng có căn nhà đàng hoàng để ở", anh Dế nói. Trong nhà chẳng có tài sản gì đáng giá, chiếu trải sát sàn, đêm lạnh bọn trẻ co ro chui vào lòng mẹ để tìm hơi ấm. Dù cuộc sống còn bộn bề khó khăn, nhưng với họ, có mái nhà vững chãi đã là niềm hạnh phúc lớn.
Chị Ngân Thị Tơ dọn dẹp ngôi nhà mới chuẩn bị đón Tết.
Theo Trưởng bản Hoàng Seo Di, bản Muống có 105 hộ thì tới 85 hộ nghèo. Đất đai dốc, bạc màu, cây trồng kém hiệu quả, sinh kế của người dân vẫn là bài toán nan giải. "Nhà ở đã ổn hơn, nhưng cái khó bây giờ là làm sao để bà con có kế sinh nhai lâu dài", ông nói.
Ông Quách Văn Tùng, Phó chủ tịch UBND xã Mường Lý, cho biết, địa phương hiện có 57% hộ nghèo. Dù tỉ lệ này giảm dần qua từng năm, đời sống người dân vẫn chật vật, nhất là ở các bản vùng sâu, nơi đường sá cách trở và thu nhập chủ yếu dựa vào nương rẫy. Trong giai đoạn 2024–2025, toàn xã có 131 hộ được hỗ trợ xây dựng nhà ở theo Chỉ thị 22 của Tỉnh ủy Thanh Hóa và Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo.
"Địa bàn xa xôi, vật liệu khan hiếm, giá cao, thiếu lao động là những khó khăn lớn. Nhưng với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, các đoàn thể và người dân, 100% nhà ở đã hoàn thành đúng tiến độ, các hộ đều đã dọn vào ở, tạo nền tảng để ổn định cuộc sống", ông Tùng nói.
Dựng nhà tạm đón Tết, người dân vùng lũ Yên Nhân vẫn chưa được an cưĐỌC NGAYĐến tháng 8/2025, Thanh Hóa hoàn thành chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát cho 14.780 hộ, với tổng kinh phí hơn 1.618 tỷ đồng. Hàng chục nghìn ngày công, hàng chục nghìn tấn xi măng được đóng góp, không chỉ dựng lên những ngôi nhà, mà còn góp phần thắp lên niềm tin cho người nghèo nơi vùng cao.
Khi chiều buông trên Mường Lý, khói bếp bắt đầu lan tỏa trong những ngôi nhà mới. Tết đang đến rất gần. Trong cái lạnh se sắt của núi rừng, hơi ấm từ những mái nhà nghĩa tình đang lan dần, mang theo hy vọng về một mùa xuân yên vui, bền vững hơn cho vùng cao biên viễn.
