Theo chuyên gia, những công trình trọng điểm này sau khi hoàn thành không chỉ tạo diện mạo mới cho Hà Nội mà còn thúc đẩy tăng trưởng kinh tế Thủ đô, đồng thời khẳng định năng lực của doanh nghiệp tư nhân trong việc thực hiện các dự án quy mô lớn.
Hà Nội đồng loạt khởi công 5 tuyến metro (đường sắt đô thị), do Vinhomes - VinSpeed làm tổng thầu. (Ảnh minh họa: AI)
Giao việc đúng người, đúng năng lực
Đại biểu Quốc hội Phạm Văn Hòa, Phó Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp, cho rằng, hiện nay Việt Nam có nhiều doanh nghiệp tư nhân lớn đủ năng lực tham gia các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia, trong đó có Vingroup .
“Vingroup là tập đoàn có năng lực, kinh nghiệm được tích lũy qua nhiều năm hoạt động, sở hữu nguồn lực mạnh về nhân sự, tài chính, uy tín và thương hiệu trên thị trường.
Đáng chú ý, tập đoàn đã góp phần kiến tạo nhiều khu đô thị, công trình hạ tầng trên cả nước, không riêng Hà Nội. Vì vậy, việc Hà Nội giao Vinhomes - VinSpeed thuộc Tập đoàn Vingroup thực hiện 5 tuyến đường sắt đô thị là hợp lý và tôi tin sẽ mang lại những hiệu ứng tích cực”, ông Hòa phân tích.
Đại biểu Quốc hội Phạm Văn Hòa
Vị đại biểu cũng nêu những con số ấn tượng về quy mô và năng lực của Vingroup - tên tuổi đứng sau liên danh Vinhomes - VinSpeed. Đây là một trong những tập đoàn tư nhân lớn nhất Việt Nam, sở hữu hệ sinh thái đa ngành trải dài trên nhiều lĩnh vực như bất động sản, xe điện, du lịch - nghỉ dưỡng, y tế...Gần đây, tập đoàn tiếp tục mở rộng sang các lĩnh vực mới là hạ tầng giao thông, năng lượng tái tạo, robot...
Năm 2024, Vingroup ghi nhận doanh thu thuần đạt 189.068 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 5.276 tỷ đồng. Tại ngày 31/3/2025, tổng tài sản Vingroup đạt 823.270 tỷ đồng. Hết quý I/2026, Vingroup ghi nhận doanh thu hơn 104.300 tỷ đồng, tăng hơn 24% so với cùng kỳ năm ngoái. Đáng chú ý, lãi sau thuế của tập đoàn hơn 5.610 tỷ đồng, tăng 150% so với cùng kỳ năm ngoái.
Trong hệ sinh thái của Vingroup, Vinspeed và Vinhomes cùng giữ vai trò quan trọng với nhiều tiềm năng phát triển. VinSpeed có vốn điều lệ 6.000 tỷ đồng. Ông Phạm Nhật Vượng - Chủ tịch Tập đoàn Vingroup, người giàu nhất Việt Nam theo xếp hạng của Forbes - là cổ đông lớn nhất của VinSpeed. Trong khi đó, tính đến ngày 31/3, Vinhomes duy trì quy mô tổng tài sản và vốn chủ sở hữu lần lượt đạt gần 870.000 tỷ đồng và hơn 270.000 tỷ đồng.
Về năng lực thực tế, Vinhomes là doanh nghiệp phát triển bất động sản, từng triển khai nhiều dự án đô thị quy mô lớn. Còn VinSpeed hiện là chủ đầu tư hai dự án đường sắt tốc độ cao đầu tiên tại Việt Nam, gồm tuyến Bến Thành - Cần Giờ dài 54 km tại TP HCM và tuyến Hà Nội - Quảng Ninh dài 120 km, tốc độ thiết kế tối đa 350 km/h.
Với những dẫn chứng này, ông Hòa tin rằng Vinhomes - Vinspeed là sự bảo chứng uy tín cho 5 tuyến metro trọng điểm của Hà Nội.
Ở góc nhìn khác, PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, chuyên gia kinh tế thuộc Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế (Đại học Kinh tế Quốc dân), cho rằng, Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân đã mở ra cơ hội lớn để khu vực doanh nghiệp tư nhân phát huy hết năng lực. Vì thế, việc giao Vinhomes - VinSpeed làm tổng thầu EPC 5 tuyến metro mới là phù hợp với chủ trương này, khi không chỉ trao cơ hội mà còn góp phần nâng cao vị thế, khẳng định năng lực của doanh nghiệp tư nhân Việt Nam trong các dự án trọng điểm quốc gia.
“Các doanh nghiệp tư nhân Việt Nam hiện nay thực sự rất mạnh. Nếu không khai thác hết tiềm năng của họ thì đó là sự lãng phí nguồn lực rất lớn”, ông Lạng nêu quan điểm.
Tuyến số 2 dài 56,5 km, tổng vốn đầu tư 271.708 tỷ đồng, đi qua các xã, phường Sân bay Nội Bài - Trần Hưng Đạo - Thượng Đình - Thường Tín - Tam Hưng - Thượng Phúc - Dân Hòa.
Ông Lạng dẫn chứng, trước đây nhiều công trình trọng điểm có sự tham gia của các nhà thầu nước ngoài. Tuy nhiên đến nay, nhiều doanh nghiệp tư nhân trong nước đã có đủ năng lực, kinh nghiệm và quy mô để đảm nhận các dự án lớn.
“Các doanh nghiệp Việt Nam có bản lĩnh, khát vọng và niềm tự hào dân tộc. Ngoài ra, họ có cả năng lực để thực hiện những công trình trọng điểm quốc gia. Việc giao Vinhomes - VinSpeed đảm đương 5 tuyến metro mới cho thấy Hà Nội đã đặt niềm tin vào năng lực làm chủ công nghệ, năng lực quản trị và khả năng triển khai của doanh nghiệp Việt, thay vì “nhờ cậy” doanh nghiệp ngoại.
Chúng ta cần tiếp tục mạnh dạn trao cơ hội cho khu vực kinh tế tư nhân. Tôi tin rằng họ có thể thực hiện hiệu quả, nhanh chóng và bảo đảm chất lượng các công trình lớn của đất nước. Xa hơn, họ hoàn toàn có thể tham gia với vai trò tổng thầu tại các dự án quốc tế”, ông Lạng nói thêm.
5 tuyến metro kéo giãn không gian đô thị Hà Nội
Đánh giá tác động của hệ thống metro, đặc biệt là 5 tuyến mới vừa được khởi công, đối với phát triển đô thị ở Hà Nội, PGS.TS Nguyễn Thường Lạng dự báo Hà Nội sẽ từng bước hoàn thiện mạng lưới hạ tầng giao thông hiện đại, giúp Thủ đô phát triển toàn diện chứ không chỉ mỗi vùng lõi.
“Ở đâu có hạ tầng đồng bộ, ở đó giá trị đất đai và các hoạt động kinh tế đều được nâng lên. Các tuyến metro sẽ tạo động lực cho thị trường bất động sản, thương mại, dịch vụ và du lịch phát triển, đồng thời hình thành những trung tâm dân cư, tài chính và kinh tế mới”, ông phân tích.
Theo chuyên gia, không chỉ là một phương tiện giao thông công cộng hiện đại, metro còn đóng vai trò là động lực thúc đẩy quá trình tái cấu trúc không gian đô thị, nâng cao năng lực kết nối và định hình diện mạo thành phố trong tương lai.
Trước hết, các tuyến metro góp phần giảm áp lực lên hệ thống giao thông đường bộ. Hà Nội từ lâu phải đối mặt với tình trạng ùn tắc giao thông do mật độ phương tiện cá nhân ngày càng tăng trong khi quỹ đất dành cho giao thông còn hạn chế. Khi các tuyến metro đi vào hoạt động, một lượng lớn hành khách chuyển sang dung phương tiện công cộng, góp phần giảm ùn tắc và nâng cao hiệu quả vận tải đô thị.
PGS-TS. Nguyễn Thường Lạng -
Metro cũng tác động mạnh đến quá trình phát triển không gian đô thị. Các khu vực quanh nhà ga thường trở thành những trung tâm phát triển mới với sự gia tăng của các dự án thương mại, dịch vụ và nhà ở. Mô hình phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng (TOD) đang được Hà Nội nghiên cứu áp dụng nhằm khai thác hiệu quả quỹ đất xung quanh các ga metro, từ đó hình thành các khu đô thị hiện đại và giảm sự phát triển dàn trải của thành phố.
Ông Lạng cho rằng khi mạng lưới đường sắt đô thị được mở rộng, phạm vi phát triển đô thị có thể được kéo giãn thêm 25-30 km, qua đó giảm áp lực dân số tại khu vực trung tâm.
“Việc giãn dân sẽ giúp giảm mật độ dân cư vùng lõi, cải thiện chất lượng sống, giảm ùn tắc giao thông và tạo ra môi trường sống trong lành hơn cho người dân”, ông nói.
Tuyến số 8 dài 91 km, trong đó đoạn qua Hà Nội dài 66km. Tuyến này kết nối Hòa Lạc - Sơn Đồng - Mai Dịch - Vành đai 3 - Lĩnh Nam - Dương Xá, với tổng mức đầu tư đoạn thuộc Hà Nội khoảng 317.393 tỷ đồng.
Ông Lạng cũng nhấn mạnh các tuyến metro còn mang lại lợi ích về môi trường. Việc giảm sử dụng phương tiện cá nhân giúp hạn chế lượng khí thải và tiếng ồn trong đô thị, góp phần cải thiện chất lượng không khí và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng đối với một đô thị đông dân như Hà Nội.
Đặc biệt, việc phát triển đồng bộ các tuyến metro sẽ tạo thêm động lực tăng trưởng cho Hà Nội và đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao trong những năm tới.
Đại biểu Quốc hội Phạm Văn Hòa cũng cho rằng việc hoàn thành các tuyến metro sẽ tạo bước đột phá trong quá trình giãn dân từ nội đô ra khu vực ngoại thành, góp phần giảm ùn tắc giao thông, giảm ô nhiễm môi trường và nâng cao chất lượng sống của người dân.
Tuyến số 10 kết nối Cổ Loa - Võ Chí Công - Times City - Cổ Loa, dài 43 km, tổng vốn đầu tư 206.786 tỷ đồng.
Các tuyến đường sắt đô thị cũng sẽ tạo động lực phát triển cho các khu đô thị vệ tinh dọc tuyến, góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển giữa khu vực nội đô và ngoại thành.
“Xét trong dài hạn, hệ thống metro được xem là giải pháp chiến lược giúp Hà Nội từng bước xây dựng một hệ thống giao thông hiện đại, đồng bộ và đáp ứng yêu cầu phát triển của một đô thị lớn.
Có thể nói rằng các tuyến metro không chỉ thay đổi cách thức di chuyển của người dân mà còn tạo ra những biến đổi quan trọng về hạ tầng, kinh tế và không gian đô thị, góp phần định hình diện mạo mới cho Hà Nội trong kỷ nguyên mới” , ông Hòa nhấn mạnh.
Nhận định 5 tuyến metro mới của Hà Nội có vai trò như những trục giao thông xương sống, kết nối trung tâm với các khu vực vệ tinh, sân bay và các đô thị mới, ông Hòa cho rằng sau khi hoàn thành sẽ giúp hạ tầng đô thị của Thủ đô thay đổi mạnh mẽ.
Hiện nay, Hà Nội mới có 2 tuyến metro đang khai thác và một số tuyến đang xây dựng. Khi 5 tuyến mới hoàn thành, mạng lưới đường sắt đô thị sẽ mở rộng đáng kể, tạo thành hệ thống vận tải khối lượng lớn có khả năng chuyên chở hàng triệu lượt hành khách mỗi ngày. Điều này giúp người dân di chuyển thuận tiện hơn, nhất là khi các tuyến mới sẽ tăng cường kết nối với khu vực sân bay Nội Bài.
Tuyến số 14 dài khoảng 32 km, trong đó khoảng 27 km thuộc địa phận Hà Nội, kết nối cầu Thăng Long - Hồng Hà - Ocean Park.
Các ga metro sẽ trở thành những cực tăng trưởng mới. Kinh nghiệm từ nhiều thành phố trên thế giới cho thấy các khu vực quanh ga thường phát triển mạnh về thương mại, dịch vụ, văn phòng và nhà ở. Hà Nội có thể chuyển dần từ mô hình đô thị tập trung vào khu vực nội đô lịch sử sang mô hình đa trung tâm, với các cực phát triển mới ở phía Bắc, phía Tây và phía Nam thành phố.
Một hệ thống metro hoàn chỉnh sẽ giúp giảm chi phí đi lại, tăng năng suất lao động và thu hút đầu tư. Đây là yếu tố quan trọng để Hà Nội phát triển thành một siêu đô thị hiện đại trong những thập niên tới.
Sáng 22/6, UBND thành phố Hà Nội khởi công đồng thời 5 tuyến đường sắt đô thị.
Tất cả 5 tuyến đường sắt trên đều do liên danh Vinhomes - VinSpeed làm tổng thầu EPC, chiều dài khoảng 303,5km, tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 1,3 triệu tỷ đồng. Hà Nội đặt mục tiêu cơ bản hoàn thành các tuyến vào năm 2030.
5 dự án đường sắt đô thị được khởi công gồm:
- Tuyến số 1: Thường Tín - Tam Hưng - Thượng Phúc - Dân Hòa - Khu công nghiệp đường sắt - Ngọc Hồi - ga Hà Nội - Yên Viên - Khu đô thị đa mục tiêu Thư Lâm - sân bay Nội Bài;
- Tuyến số 2: Sân bay Nội Bài - Trần Hưng Đạo - Thượng Đình - Thường Tín - Tam Hưng - Thượng Phúc- Dân Hòa;
- Tuyến số 8: Hòa Lạc - Sơn Đồng - Mai Dịch - Vành đai 3 - Lĩnh Nam - Dương Xá;
- Tuyến số 10: Đông Anh - Võ Chí Công - Vành đai 3 - Vành đai 2,5 - Times City - Đông Anh;
- Tuyến số 14: Cầu Thăng Long - Hồng Hà - Gia Lâm.
Các tuyến được quy hoạch theo mô hình TOD, kết hợp chặt chẽ giữa phát triển giao thông công cộng với phát triển đô thị, hình thành các cực tăng trưởng mới, khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai và không gian đô thị dọc hành lang các tuyến đường sắt.
