Cuộc tương phùng đặc biệt
Trung đoàn 1 U Minh được thành lập ngày 23/9/1963 giữa rừng tràm Cà Mau là trong những năm tháng chiến trường miền Tây Nam Bộ khốc liệt nhất. Từ vùng đất U Minh, đơn vị đã tham gia nhiều trận đánh lớn, để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử đấu tranh của Quân khu 9.
Nhiều người đã ngã xuống, nhiều người trở về mang trên mình thương tích, nhưng tất cả đều chung một điều "lòng trung thành tuyệt đối với Tổ quốc".
Ông Huỳnh Xuân Phong, nguyên Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 303, Trung đoàn 1 U Minh phát biểu tại buổi họp mặt.
Trong giây phút trang nghiêm của buổi họp mặt, ông Huỳnh Xuân Phong, nguyên Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 303, Trung đoàn 1 U Minh, Quân khu 9 (nay là Phó Trưởng Ban Thường trực Ban liên lạc Cựu chiến binh Trung đoàn 1 U Minh) chậm rãi bước lên bục phát biểu. Giọng ông không còn vang như thuở thao trường, nhưng từng lời nói ra đều chắc, đằm và thấm.
Ông nhắc lại ngày 23/9/1963, ngày Trung đoàn 1 U Minh ra đời giữa rừng tràm, trong bối cảnh chiến trường miền Tây Nam Bộ vô cùng ác liệt. "Chúng ta được sinh ra giữa khói lửa," ông nói, "lớn lên trong gian khổ và trưởng thành bằng sự hy sinh của đồng đội", ông Phong chia sẻ.
Ông không kể dài về chiến công, mà nhấn mạnh đến nghĩa tình. Đó là những đêm hành quân xuyên rừng, chia nhau từng nắm cơm vắt. Là những trận đánh mà sau khi tiếng súng ngưng, có người mãi mãi nằm lại. "Mỗi tấc đất quê hương hôm nay đều thấm mồ hôi và máu của anh em mình", ông xúc động.
Nhắc đến Đền thờ Anh hùng liệt sĩ Trung đoàn 1 U Minh, Quân khu 9, ông Phong coi đó không chỉ là một công trình tri ân, mà là nơi neo giữ ký ức. Dù trước đây lực lượng từng hoạt động trên nhiều địa bàn, dù có những giai đoạn tổ chức thay đổi theo yêu cầu nhiệm vụ, thì tình đồng đội và truyền thống Trung đoàn vẫn không bao giờ thay đổi.
Ông khẳng định: "Chúng ta gặp nhau hôm nay không phải để kể công, mà để nhắc nhau sống xứng đáng với những người đã nằm xuống. Khi còn có thể đi được, còn có thể thắp một nén hương, thì còn phải giữ lấy truyền thống này cho con cháu".
Ông gửi gắm mong muốn thế hệ sau tiếp tục gìn giữ, chăm sóc đền thờ, giữ gìn sự thật lịch sử và tinh thần đoàn kết. "Chiến tranh đã lùi xa, nhưng trách nhiệm với quá khứ thì không bao giờ được phép phai mờ", ông nói.
Tại buổi họp mặt, nhiều cựu chiến binh lặng im. Không phải vì hết chuyện để nói, mà vì ký ức chiến tranh không cần phô bày. Điều họ giữ lại không phải chiến công, mà là trách nhiệm với lịch sử.
Ông Phan Thanh Nam (áo trắng), con trai của cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt đến dự buổi họp mặt.
Trong hàng ghế dự lễ sáng hôm ấy, có một người đàn ông áo trắng ngồi lặng lẽ giữa những mái đầu bạc, ông Phan Thanh Nam, con trai duy nhất còn lại của cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt. Ông đến không phải với tư cách của một người mang dấu ấn gia đình nổi tiếng, mà như một người con của miền Tây, về dự cuộc gặp mặt của những người lính từng chiến đấu trên chính vùng đất này.
Giữa không gian trang nghiêm của ngôi đền thờ Trung đoàn 1 U Minh, sự hiện diện của ông như một nhịp nối âm thầm giữa các thế hệ. Bởi cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt người từng gắn bó sâu nặng với chiến trường Nam Bộ cũng là biểu tượng của một thế hệ đi qua kháng chiến, rồi tiếp tục kiến tạo đất nước trong hòa bình.
Hôm nay, người con ngồi giữa những cựu binh năm xưa, lắng nghe những câu chuyện chiến trường, như một cách tri ân và gìn giữ mạch nguồn ký ức.
Không có phát biểu dài, không nghi thức đặc biệt. Chỉ là một cái bắt tay thật chặt, một nụ cười hiền, và sự hiện diện đầy trân trọng. Nhưng đôi khi, chính sự lặng lẽ ấy lại nói lên nhiều điều hơn mọi lời diễn văn.
Giữ hồn thiêng trong đời sống hôm nay
Đền thờ Anh hùng liệt sĩ Trung đoàn 1 U Minh, Quân khu 9 được khởi công từ cuối năm 2023 tại khu dân cư 586, phường Hưng Phú, Tp. Cần Thơ trong khuôn khổ Khu tưởng niệm Bác Hồ, các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước và anh hùng liệt sĩ Trung đoàn 1 U Minh.
Công trình có quy mô gần 2.000 m² với nhiều hạng mục gồm nhà tưởng niệm, bia truyền thống, cổng chào cùng khuôn viên trồng cây, tạo cảnh quan trang nghiêm phục vụ mục đích tri ân và giáo dục truyền thống lịch sử.
Đền thờ Anh hùng liệt sĩ Trung đoàn 1 U Minh, Quân khu 9.
Sau hơn 6 tháng xây dựng với nguồn lực vận động xã hội hóa và sự chung tay từ Ban Liên lạc Cựu chiến binh Trung đoàn 1 U Minh cùng các mạnh thường quân, công trình đền thờ đã được khánh thành ngày 20/4/2024.
Ngày nay, đền thờ không chỉ là nơi dâng hương tưởng nhớ, mà còn là địa chỉ đỏ về lịch sử nơi giáo dục truyền thống "uống nước nhớ nguồn" cho các thế hệ trẻ, đồng thời được Tp. Cần Thơ đề xuất công nhận là khu di tích lịch sử – văn hóa cấp thành phố.
Ngôi đền đã trở thành trái tim tinh thần của những người lính Trung đoàn 1 U Minh, là nơi họ tìm về mỗi dịp đặc biệt, là điểm hẹn của ký ức và lòng biết ơn.
Và người ngày ngày chăm nom hương khói cho đền chính là ông Huỳnh Xuân Phong cựu chiến binh của chính đơn vị đó, người chọn tiếp tục gắn bó với đồng đội bằng sự lặng lẽ tận tâm nhất.
Và giữa không gian ấy, ông Huỳnh Xuân Phong (cựu chiến binh Trung đoàn 1 U Minh) là người lặng lẽ giữ đền mỗi ngày. Không bảng phân công, không chế độ đặc biệt. Ông tự nguyện chăm nom hương khói, quét dọn sân đền, lau bàn thờ, thay nước, thay hoa.
Có những ngày không khách viếng, ngôi đền vẫn có khói nhang. Với ông, đó không phải là công việc, mà là lời hứa. Lời hứa của người còn sống với đồng đội đã nằm lại. "Còn đi được ngày nào thì tôi còn giữ", ông nói giản dị.
Mùa Xuân năm nay, những người lính năm xưa lại gặp nhau dưới mái đền ấy. Tóc đã bạc, bước chân không còn vững như thời hành quân, nhưng ánh mắt vẫn giữ nguyên sự kiên định của một thế hệ từng đi qua lửa đạn.
Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Thành phố đã thay da đổi thịt. Nhưng giữa nhịp sống hiện đại, ngôi đền nhỏ ở khu dân cư 586 vẫn lặng lẽ giữ một phần hồn thiêng của lịch sử.
Ở đó, ký ức không nằm trên trang sách. Ký ức hiện diện trong mỗi nén hương, trong mỗi cuộc trở về, trong sự lặng im đầy ý nghĩa của những người lính già. Và có lẽ, chính sự lặng lẽ ấy mới là điều bền bỉ nhất như một mùa Xuân không bao giờ tắt trong lòng họ…
Trần Tuấn - Đoàn Vũ
