Hơn nửa thế kỷ đã đi qua, nhưng với những người lính từng trực tiếp bước qua lửa đạn Xuân Lộc - Long Khánh, tháng Tư năm 1975 chưa bao giờ lùi xa. Đó là ký ức về một trận đánh khốc liệt, niềm tự hào chiến thắng và nỗi đau mang tên đồng đội.
12 ngày đêm mở toang "cánh cửa thép".
Một ngày cuối tháng Tư lịch sử, dưới cái nắng gần 40 độ, phóng viên Người Đưa Tin có mặt tại Long Khánh. Nắng đổ lửa xuống những con đường từng in dấu bước chân hành quân năm xưa, nhưng không làm vơi đi sự tĩnh lặng và thiêng liêng của vùng đất này. Trước Tượng đài Chiến thắng, những nén hương lặng lẽ cháy, khói mỏng bay lên như lối quá khứ với hiện tại.
Chiếc xe Tăng mang ký hiệu 714 của Trung đoàn 165 Sư đoàn 7, Quân đoàn 4 mở màn chiến dịch giải phóng Xuân Lộc - Long Khánh
Giữa dòng người đến dâng hương, có những mái đầu bạc trắng đứng lặng rất lâu, ánh mắt như vẫn dõi về một thời trận mạc. Có những cái tên được khẽ gọi trong gió, như thể những người đã ngã xuống vẫn đang đâu đây, chưa từng rời xa mảnh đất này.
Chúng tôi gặp những cựu chiến binh trở lại chiến trường xưa. Họ không nói nhiều về chiến công, chỉ nhắc về đồng đội. Mỗi câu chuyện là một mảnh ký ức, mỗi khoảng lặng là một nỗi đau không thể gọi thành lời. Và giữa cái nắng gắt của tháng Tư, điều đọng lại sâu nhất không phải là sự khốc liệt của chiến tranh, mà là giá trị của hòa bình, thứ đang hiện hữu trong từng nhịp sống yên bình hôm nay.
Tháng Tư lại về trên vùng đất Long Khánh. Nắng vẫn vàng như những ngày lịch sử, gió vẫn đi qua những hàng cây trên con đường dẫn về Tượng đài Chiến thắng. Nhưng trong ký ức của những cựu chiến binh từng đi qua trận đánh Xuân Lộc - Long Khánh, tháng Tư năm 1975 vẫn hiện lên nguyên vẹn với khói lửa, tiếng pháo và những bước chân xung phong giữa làn đạn dày đặc.
Hơn nửa thế kỷ sau ngày giải phóng, các cựu chiến binh trở về thắp hương tri ân đồng đội tại Tượng đài Chiến thắng Xuân Lộc – Long Khánh.
51 năm sau ngày đất nước thống nhất, trận đánh Xuân Lộc - Long Khánh vẫn được nhắc đến như một trong những trận chiến ác liệt và mang tính quyết định nhất của mùa Xuân 1975. Trong 12 ngày đêm, từ 9/4 đến 21/4/1975, quân và dân ta đã đập tan tuyến phòng thủ được xem là "cánh cửa thép" phía Đông Sài Gòn, mở đường cho Chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng.
Tháng 4/1975, khi các cánh quân giải phóng thần tốc tiến về Sài Gòn, Xuân Lộc - Long Khánh trở thành vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng. Đây là tuyến phòng thủ mạnh nhất của chính quyền Sài Gòn ở cửa ngõ phía Đông, được bố trí dày đặc với bộ binh, thiết giáp, pháo binh và lực lượng tinh nhuệ, với quyết tâm giữ bằng mọi giá để chặn bước tiến của quân giải phóng.
Rạng sáng 9/4/1975, chiến dịch Xuân Lộc - Long Khánh chính thức nổ súng. Từ những loạt pháo mở màn, chiến trường Xuân Lộc lập tức trở thành một "chảo lửa". Địch phản kích quyết liệt, giằng co từng ngã tư, từng căn nhà, từng ụ đất. Mỗi mét đất giành được đều phải đổi bằng máu.
Cựu chiến binh Đào Bá Lượng, nguyên Đội trưởng Đội biệt động Thị đội Long Khánh, chia sẻ ký ức về những ngày chiến đấu ác liệt tại Xuân Lộc – Long Khánh tháng 4/1975.
Phóng viên Người Đưa Tin đã có cuộc trao đổi với cựu chiến binh Đào Bá Lượng, nguyên Đội trưởng Đội biệt động Thị đội Long Khánh, một trong những người trực tiếp tham gia chiến dịch. Nay tóc đã bạc trắng, nhưng mỗi khi nhắc đến Xuân Lộc, giọng ông vẫn trầm xuống. Ông nhớ như in những ngày đơn vị bước vào trận đánh mà “mỗi giờ trôi qua đều có đồng đội ngã xuống”.
“Xuân Lộc là trận đánh ác liệt nhất mà tôi từng trải qua. Bom đạn dội xuống liên tục, đất đá tung lên mù mịt. Có những đồng đội vừa còn nói cười bên mình, chỉ vài phút sau đã nằm lại. Khi đó, chúng tôi chỉ có một ý nghĩ duy nhất: phải đánh thắng, phải mở đường cho đại quân tiến vào Sài Gòn”, ông Lượng xúc động nhớ lại.
Trong ký ức của người lính già, Xuân Lộc không chỉ là trận đánh của ý chí và hỏa lực, mà còn là trận đánh của lòng quả cảm. Giữa mưa bom bão đạn, những người lính vẫn bám trụ, giữ từng trận địa, đánh bật từng đợt phản kích. Có người ngã xuống khi tay vẫn chưa rời súng.
Sự giằng co quyết liệt kéo dài suốt nhiều ngày đêm. Đến ngày 13/4/1975, Bộ Chỉ huy chiến dịch quyết định chuyển cách đánh: thay vì tập trung tấn công trực diện vào trung tâm thị xã, lực lượng ta chuyển sang cắt đường tiếp viện, bao vây, chia cắt, khiến hệ thống phòng thủ của địch dần bị bẻ gãy.
Ngày 21/4/1975, Xuân Lộc được giải phóng. “Cánh cửa thép” phía Đông bị mở toang, tạo đà quyết định để đại quân tiến thẳng vào Sài Gòn, kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.
Cựu chiến binh Lê Văn Thành, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh phường Long Khánh, chia sẻ về ý nghĩa chiến thắng Xuân Lộc – Long Khánh.
Trao đổi với Người Đưa Tin, cựu chiến binh Lê Văn Thành, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh phường Long Khánh (Đồng Nai) cho rằng, chiến thắng Xuân Lộc - Long Khánh không chỉ mang ý nghĩa quân sự, mà còn là biểu tượng của sức mạnh đại đoàn kết và ý chí thống nhất đất nước.
“Xuân Lộc là nơi hội tụ cao nhất của tinh thần quyết chiến, quyết thắng. Trong hoàn cảnh ác liệt nhất, quân và dân ta vẫn giữ vững niềm tin, kiên cường bám trụ. Chiến thắng ấy không chỉ mở toang ‘cánh cửa thép’ về mặt quân sự, mà còn mở ra cánh cửa niềm tin, tạo thế và lực để toàn dân tộc tiến tới ngày toàn thắng”, ông Thành nhấn mạnh.
Những người trở về và ký ức không thể lãng quên
Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng với những người lính trở về, Xuân Lộc chưa bao giờ là câu chuyện cũ.
Cựu chiến binh Nguyễn Minh Hoàng, nguyên đội trưởng đội du kích Long Khánh, một nhân chứng khác của trận đánh lịch sử, cho rằng điều còn lại sâu sắc nhất sau chiến thắng không chỉ là niềm tự hào, mà còn là những khoảng lặng không thể gọi thành tên.
Cựu chiến binh Nguyễn Minh Hoàng, nguyên Đội trưởng Đội du kích Long Khánh, trao đổi về ký ức trận Xuân Lộc – Long Khánh tháng 4/1975.
"Chiến thắng thì vui lắm, tự hào lắm. Nhưng sau mỗi trận đánh, nhìn lại đội hình, thấy thiếu đi những gương mặt vừa sáng nay còn ngồi cạnh mình, lòng đau lắm. Hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng máu của biết bao đồng đội. Người sống sót như chúng tôi mang ơn họ suốt đời", ông Hoàng nghẹn giọng.
Với ông Hoàng, ký ức về Xuân Lộc không chỉ là tiếng súng, mà còn là hình ảnh những người lính trẻ chia nhau từng ngụm nước, từng nắm cơm vắt giữa chiến hào; là những đêm hành quân xuyên lửa đạn; là khoảnh khắc đồng đội ngã xuống nhưng người phía sau vẫn bước tiếp.
Những người lính năm xưa quây quần bên nhau, chậm rãi nhắc lại ký ức trận đánh Xuân Lộc - Long Khánh bằng ánh mắt trầm sâu và những câu chuyện chưa bao giờ cũ. Hơn nửa thế kỷ trôi qua, ký ức tháng Tư vẫn vẹn nguyên trong tim những người từng đi qua lửa đạn.
Theo cựu chiến binh Lê Văn Thành, điều trăn trở lớn nhất của những người lính năm xưa hôm nay là làm sao để thế hệ trẻ hiểu và tiếp nối giá trị của hòa bình. "Hòa bình không phải điều tự nhiên mà có. Đó là thành quả được đánh đổi bằng xương máu của các thế hệ trước, nên càng phải trân trọng, gìn giữ và tiếp nối bằng hành động cụ thể trong xây dựng, bảo vệ Tổ quốc", ông Thành chia sẻ.
Nửa thế kỷ qua, những người lính năm xưa vẫn trở lại Long Khánh mỗi dịp tháng Tư. Họ về thắp hương cho đồng đội tại nghĩa trang liệt sĩ, đứng lặng trước Tượng đài Chiến thắng, nhắc nhau nhớ tên những người đã nằm lại.
Ở nơi từng là chiến trường ác liệt nhất của mặt trận hướng Đông, hôm nay Long Khánh đã khoác lên mình diện mạo mới: phố xá khang trang, đường rộng, cây xanh rợp bóng, nhịp sống yên bình. Nhưng trong sâu thẳm ký ức của những cựu chiến binh, mảnh đất này vẫn là nơi thấm máu đồng đội, là chứng tích không thể phai mờ của một thời hoa lửa.
Cựu chiến binh từng tham gia chiến dịch Xuân Lộc - Long Khánh kể lại ký ức trận đánh lịch sử cho đoàn viên, thanh niên Đồng Nai, truyền đi ngọn lửa truyền thống và tinh thần yêu nước cho thế hệ trẻ hôm nay.
Chiến thắng Xuân Lộc - Long Khánh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng âm vang của trận đánh mở toang "cánh cửa thép" vẫn còn vọng mãi. Đó không chỉ là bản hùng ca của ý chí quật cường và khát vọng thống nhất non sông, mà còn là lời nhắc nhở thiêng liêng về giá trị của hòa bình, điều mà mỗi thế hệ hôm nay và mai sau cần gìn giữ bằng tất cả trách nhiệm và lòng biết ơn.
Tháng Tư, trên mảnh đất Long Khánh, ký ức ấy vẫn chưa bao giờ ngủ yên. Bởi trong lòng những người đã đi qua chiến tranh, Xuân Lộc không chỉ là một trận đánh của lịch sử, mà là một phần máu thịt của đời mình. Và trong cái nắng tháng Tư bỏng rát hôm nay, ký ức ấy vẫn chưa bao giờ ngủ yên.
