Tối 28/4, tại Khu Di tích lịch sử Hang Hỏa Tiễn và và Nghĩa trang liệt sĩ đường sắt, phường Hoàng Mai, tỉnh Nghệ An, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An phối hợp với UBND phường Hoàng Mai tổ chức chương trình “Lễ kỷ niệm 60 năm ngày hy sinh của các liệt sĩ Thanh niên xung phong tại hang Hỏa Tiễn”.
Trong không khí trang nghiêm, xúc động, Lễ kỷ niệm 60 năm ngày hy sinh của các liệt sĩ Thanh niên xung phong tại hang Hỏa Tiễn được tổ chức ngay trên mảnh đất từng ghi dấu những năm tháng chiến tranh khốc liệt. Sáu thập kỷ đã trôi qua, nhưng ký ức về ngày 28/4/1966 vẫn còn nguyên vẹn trong tâm khảm nhiều thế hệ người dân Nghệ An nói riêng và cả nước nói chung.
Trong kháng chiến chống Mỹ, Hoàng Mai được xác định là “yết hầu” trên tuyến chi viện cho chiến trường miền Nam, giữ vai trò quan trọng trong bảo đảm giao thông. Trước yêu cầu nhiệm vụ, ngày 27/4/1965, Bộ Giao thông Vận tải thành lập đơn vị C271, Đội 27 “Ba sẵn sàng” gồm 150 người, chuyển giao cho Tổng cục Đường sắt để bảo vệ tuyến đường sắt và sản xuất vật liệu phục vụ công tác giao thông khu vực Thanh Hóa – Vinh, trọng điểm là Hoàng Mai. Tổ 4 của đơn vị C271 gồm 36 TNXP, được giao nhiệm vụ khai thác đá để xây dựng đoạn đường vào ga Hoàng Mai, đồng thời san lấp, sửa chữa các điểm hư hỏng do bom đạn gây ra, bảo đảm giao thông trên tuyến đường sắt. Họ là những thanh niên nhiệt huyết còn ở độ tuổi mười tám đôi mươi, xuất thân từ những vùng quê nghèo ở các tỉnh miền Bắc và Bắc Trung Bộ.
Ngày 28/4/1966, máy bay Mỹ đã bắn hỏa tiễn làm 33 chiến sỹ thanh niên xung phong Tổ 4, đơn vị C271, đội 27 hy sinh khi đang trú ẩn trong Hang đá. Máu của các anh chị đã thấm vào lòng đất, kết thành lửa thiêng trong đá, dệt nên hùng thiêng sông núi. Kể từ đó, hang được mang tên Hang Hỏa Tiễn.
Năm 2003, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội quyết định công nhận 33 TNXP Tổ 4, đơn vị C271, Đội 27 là liệt sĩ và cấp Bằng Tổ quốc ghi công. Năm 2011, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Cụm di tích hang Hỏa Tiễn và Nghĩa trang liệt sĩ đường sắt là di tích lịch sử quốc gia, gồm hang Hỏa Tiễn, Nghĩa trang liệt sĩ đường sắt và Nhà tưởng niệm 33 liệt sĩ TNXP – nơi hy sinh, an nghỉ và thờ tự các liệt sĩ.
Với tên gọi “Lửa thiêng trong đá”, chương trình nghệ thuật “Lễ kỷ niệm 60 năm ngày hy sinh của các liệt sĩ Thanh niên xung phong tại hang Hỏa Tiễn” được dàn dựng theo hình thức sử thi, kết hợp giữa âm nhạc, múa và các hoạt cảnh sân khấu hóa.
Tên gọi “Lửa thiêng trong đá” không chỉ gợi nhắc sự kiện lịch sử đau thương mà còn tôn vinh ý chí kiên cường, tinh thần yêu nước của tuổi trẻ Việt Nam. Chương trình gồm 3 phần: “Ánh lửa từ trái tim”; “Sống trong đá, thác hóa thành đá”; “Bất tử với thời gian”.
Đặc biệt, cuộc gặp gỡ với nhân chứng lịch sử – bà Nguyễn Thị Toán, người từng "trở về từ cõi chết" sau khi bị vùi lấp trong hang, đã khiến cả khán trường không cầm được nước mắt khi kể về khoảnh khắc sinh tử cùng đồng đội ở hang Hoả Tiễn.
Phát biểu tại lễ kỷ niệm, ông Thái Văn Thành, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An nhấn mạnh: “Hôm nay, chúng ta có mặt tại đây, xin được thành kính tưởng nhớ và tri ân sâu sắc tới 33 liệt sĩ thanh niên xung phong và các anh hùng liệt sỹ đã hy sinh anh dũng vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Trong thời gian tới, tỉnh Nghệ An sẽ tập trung huy động nguồn lực để tu bổ, tôn tạo và phát huy giá trị di tích, đưa nơi đây trở thành “địa chỉ đỏ” xứng tầm trong đời sống tâm linh của nhân dân Nghệ An và đồng bào cả nước”.
Ông Thành khẳng định, sau 60 năm, hang Hỏa Tiễn cùng sự hy sinh của các liệt sĩ TNXP luôn là biểu tượng tiêu biểu cho thế hệ thanh niên xung phong với ý chí “sống bám cầu bám đường, chết kiên cường dũng cảm”, “đường chưa thông không tiếc máu xương”; đồng thời là nguồn động lực, sức mạnh tinh thần cổ vũ Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Nghệ An trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.
Tại buổi lễ, ông Võ Trọng Hải - Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An và ông Hoàng Gia Khánh - Tổng giám đốc Tổng công ty Đường sắt Việt Nam trao các phần quà tri ân đến các cựu TNXP và thân nhân các anh hùng liệt sỹ TNXP hy sinh ở hang Hoả Tiễn.
Lễ kỷ niệm không chỉ nhằm tri ân các anh hùng liệt sĩ mà còn góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, cách mạng cho thế hệ trẻ; đồng thời quảng bá, phát huy giá trị của di tích lịch sử Hang Hỏa Tiễn – Nghĩa trang liệt sĩ đường sắt. Sáu mươi năm – một chặng đường đủ dài để những mất mát dần lùi vào quá khứ, nhưng cũng đủ để khẳng định sức sống trường tồn của ký ức lịch sử. Hang Hỏa Tiễn hôm nay không chỉ là địa danh, mà còn là biểu tượng thiêng liêng của lòng yêu nước, của tinh thần bất khuất Việt Nam.
