Sau hơn 20 năm đi làm, tiết kiệm, chắt chiu từng khoản nhỏ, tôi tích lũy được gần 1 tỷ đồng. Với nhiều người, con số ấy có thể chưa quá lớn, nhưng với tôi, đó là thành quả của cả một quãng đời lao động. Tôi luôn nghĩ rằng số tiền đó đủ để giúp mình sống thoải mái khi nghỉ hưu, không phải phụ thuộc vào con cái.
Thế nhưng chỉ vài năm sau, tài khoản tiết kiệm ấy gần như cạn kiệt.
Không phải vì tôi đầu tư thua lỗ, không bị lừa đảo, cũng không gặp biến cố tài chính nào quá lớn. Nguyên nhân đến từ những quyết định mà ở thời điểm đưa ra, tôi đều tin là đúng. Và đó mới là điều đáng sợ nhất.
Quyết định thứ nhất: Dùng tiền tiết kiệm để giúp con cái ổn định cuộc sống
Con trai tôi lập gia đình khi tôi vừa bước sang tuổi 57.
Vợ chồng trẻ lúc đó chưa đủ khả năng mua nhà nên tôi quyết định hỗ trợ một khoản lớn để làm tiền đặt cọc căn hộ.
Tôi nghĩ đơn giản rằng: "Tiền rồi có thể kiếm lại được, còn con cái cần sự hỗ trợ lúc khởi đầu."
Từ khoản hỗ trợ ban đầu vài trăm triệu đồng, sau đó tôi tiếp tục góp thêm tiền nội thất, tiền sửa chữa, rồi hỗ trợ cháu nội khi mới sinh.
Mỗi lần chi ra một khoản, tôi đều tự nhủ rằng đây là việc nên làm. Nhưng điều tôi không tính đến là số tiền ấy không bao giờ quay trở lại quỹ hưu trí của mình.
Trong khi đó, tuổi tác ngày càng cao khiến khả năng tạo thêm thu nhập gần như bằng không.
Sau này nhìn lại, tôi nhận ra hỗ trợ con cái không sai, nhưng sai ở chỗ tôi lấy tiền dưỡng già để giải quyết những vấn đề không thuộc trách nhiệm tài chính của mình.
Quyết định thứ hai: Nghĩ rằng nghỉ hưu đồng nghĩa với việc được hưởng thụ
Những năm đầu nghỉ hưu, tôi sống với tâm lý "đã đến lúc bù đắp cho bản thân".
Tôi đi du lịch nhiều hơn, mua những món đồ từng thích nhưng trước đây chưa dám mua, thường xuyên tụ họp bạn bè, tham gia các chuyến nghỉ dưỡng.
Chi tiêu mỗi tháng tăng lên đáng kể nhưng tôi không cảm nhận được vì tiền vẫn còn trong tài khoản. Điều nguy hiểm của việc có một khoản tiết kiệm lớn là nó tạo cảm giác an toàn giả tạo.
Bạn nghĩ mình còn rất nhiều tiền. Nhưng thực tế, khi không còn nguồn thu nhập ổn định, mỗi đồng chi ra đều là một đồng không thể tự sinh sôi trở lại.
Khoảng ba năm sau, tôi mới giật mình khi tổng số tiền đã tiêu vượt xa những gì mình từng dự tính.
Quyết định thứ ba: Giữ toàn bộ tiền mặt vì sợ rủi ro
Tôi thuộc thế hệ rất thận trọng với đầu tư.
Suốt nhiều năm, gần như toàn bộ tiền dưỡng già của tôi nằm trong sổ tiết kiệm hoặc tài khoản ngân hàng.
Tôi từng nghĩ đây là lựa chọn an toàn nhất.
Nhưng rồi giá cả sinh hoạt tăng dần qua từng năm.
- Tiền điện tăng.
- Tiền thực phẩm tăng.
- Chi phí y tế tăng.
- Các khoản sinh hoạt hằng ngày đều tăng nhanh hơn mức lãi mà tôi nhận được.
Tôi không mất tiền theo nghĩa trực tiếp, nhưng sức mua của số tiền đó giảm đi từng năm. Một tỷ đồng ở tuổi 55 và một tỷ đồng ở tuổi 65 thực sự không giống nhau.
Tôi đã dành quá nhiều thời gian để bảo vệ tiền khỏi rủi ro mà quên mất một rủi ro khác mang tên lạm phát.
Quyết định thứ tư: Không chuẩn bị quỹ y tế riêng
Trong kế hoạch nghỉ hưu ban đầu, tôi chỉ có một khoản tiết kiệm chung.
Tôi không tách riêng quỹ khám chữa bệnh hay chăm sóc sức khỏe. Khi còn khỏe mạnh, điều đó có vẻ hoàn toàn hợp lý. Nhưng bước qua tuổi 60, mọi chuyện thay đổi rất nhanh.
- Tôi bắt đầu phải điều trị một số bệnh mãn tính.
- Chồng tôi cũng cần phẫu thuật một lần.
- Các khoản chi y tế xuất hiện liên tục và gần như không thể trì hoãn.
Chỉ trong vài năm, chi phí chăm sóc sức khỏe đã ngốn một phần đáng kể số tiền tiết kiệm còn lại.
Nếu được làm lại, tôi sẽ tách riêng một quỹ sức khỏe ngay từ đầu và xem đó là khoản chi bắt buộc, không được đụng đến.
Quyết định thứ năm: Tin rằng mình luôn có thể xoay xở nếu thiếu tiền
Đây có lẽ là sai lầm lớn nhất.
Khi còn đi làm, tôi luôn có cảm giác rằng nếu thiếu tiền, mình có thể làm thêm, tăng ca hoặc tìm nguồn thu khác.
Tâm lý đó kéo dài cả khi nghỉ hưu.
- Tôi không thực sự tính toán các kịch bản xấu nhất.
- Tôi không tự hỏi điều gì sẽ xảy ra nếu tuổi thọ dài hơn dự kiến.
- Tôi không chuẩn bị cho trường hợp sức khỏe suy giảm.
- Tôi cũng không nghĩ đến khả năng chi phí sinh hoạt tăng mạnh trong tương lai.
Vì vậy, mọi kế hoạch tài chính của tôi đều dựa trên giả định rằng mọi thứ sẽ diễn ra bình thường. Nhưng cuộc sống hiếm khi vận hành theo cách đó.
Bài học đắt giá nhất của tuổi già
Khi nhìn lại hành trình đã qua, tôi nhận ra phần lớn những quyết định khiến mình mất gần hết khoản tiết kiệm dưỡng già đều không phải sai lầm rõ ràng.
Ngược lại, chúng đều mang dáng vẻ của những lựa chọn hợp lý:
- Giúp đỡ con cái.
- Tận hưởng thành quả lao động.
- Tránh đầu tư rủi ro.
- Sống thoải mái hơn sau khi nghỉ hưu.
- Tin vào khả năng tự xoay xở của bản thân.
Vấn đề là hậu quả của những quyết định này không xuất hiện ngay lập tức. Nó âm thầm tích tụ qua nhiều năm. Đến khi nhận ra thì quỹ hưu trí đã hao hụt đáng kể và cơ hội sửa sai cũng ít đi rất nhiều.
Bây giờ, ở tuổi ngoài 60, tôi không còn nghĩ tài chính tuổi già là việc có bao nhiêu tiền. Điều quan trọng hơn là giữ được bao nhiêu tiền cho chính mình trong suốt quãng đời còn lại.
Bởi tuổi già không đáng sợ vì thu nhập giảm.
Tuổi già đáng sợ nhất khi những khoản tiết kiệm tưởng đủ cho cả chặng đường dài lại âm thầm biến mất bởi những quyết định từng được cho là hoàn toàn đúng đắn.
